Is cv-ketel onderhoud wettelijk verplicht?

Wat de wet wél en niet zegt

Het onderscheid is klein in woorden en groot in gevolgen. De wet stelt geen onderhoudsplicht aan de eigenaar van een woning. Hij stelt een eis aan degene die aan het toestel werkt.

Artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving zegt het zo: “De volgende werkzaamheden aan een gebouwgebonden gasverbrandingstoestel en bijbehorende voorzieningen voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rookgas worden verricht door een certificaathouder.”

Er staat dus niet dat je moet laten onderhouden. Er staat dat áls er aan het toestel gewerkt wordt — installeren, onderhouden, repareren — dat door een certificaathouder gebeurt. Let ook op de reikwijdte: de voorzieningen voor luchttoevoer en rookgasafvoer vallen er expliciet onder, niet alleen het toestel zelf.

Die regeling bestaat sinds 1 april 2023. De grondslag was toen artikel 1.35 van het Bouwbesluit 2012 en is sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad artikel 6.45 Bbl. Kom je een site tegen die nog het Bouwbesluit noemt, dan is die sinds begin 2024 niet meer bijgewerkt.

Wat een certificaathouder is, en wat er op zo'n certificaat staat

Certificaathouder klinkt als een keurmerk dat je aanvraagt en daarna op je bus zet. Het is iets anders: een certificaat onder een schema dat voor deze werkzaamheden is aangewezen, afgegeven door een certificerende instelling en ingeschreven in een openbaar register. Stichting InstallQ beheert het schema; de instelling geeft het certificaat af; de Toelatingsorganisatie houdt het register bij.

Het certificaat staat op het BEDRIJF. De monteur die bij je binnenkomt heeft daarnaast iets van zichzelf nodig: een persoonlijk Bewijs van Vakmanschap CO. Dat loopt via een andere organisatie en het volgt niet vanzelf uit het bedrijfscertificaat. Een bedrijf met certificaat dat een monteur zonder vakmanschapsbewijs stuurt, voldoet dus niet — en andersom evenmin.

Het derde deel wordt vrijwel altijd overgeslagen: zo'n certificaat heeft een SCOPE. In het register staat per bedrijf welke werkzaamheden eronder vallen, en dat is een opsomming en geen algemene vrijbrief. Repareren, onderhouden en in bedrijf stellen na installatie, reparatie of onderhoud staan er ieder als eigen regel. De bruikbare vraag is dus niet óf een bedrijf in het register staat, maar wat er bij die vermelding staat.

Dat is meteen het nuttigste dat dit register een bewoner geeft. Je hoeft niemand op zijn woord te geloven, en je hoeft geen jurist te zijn om het te lezen.

Vier situaties waarin het tóch moet

Geen wettelijke plicht betekent niet: nooit verplicht. Er zijn vier andere bronnen van een onderhoudsverplichting, en die zijn contractueel in plaats van wettelijk.

1. JE HUUROVEREENKOMST. Bij een huurwoning valt onderhoud aan de cv-installatie in de regel onder de verhuurder en niet onder het klein dagelijks onderhoud dat voor de huurder is. Er kunnen afspraken in je contract staan over hoe vaak en door wie.
2. JE FABRIEKSGARANTIE. Veel fabrikanten stellen jaarlijks onderhoud als voorwaarde voor de garantie op het toestel. Sla je het over, dan blijft de ketel werken maar kan de garantieclaim vervallen. Wat er precies geldt, staat in de garantievoorwaarden van jouw toestel — dat verschilt per merk.
3. JE OPSTAL- OF INBOEDELVERZEKERING. Sommige polissen stellen eisen aan onderhoud van installaties, met name bij schade door lekkage of brand. Ook dat is polisvoorwaarde en geen wet.
4. JE VVE OF BEHEERDER. Bij een gezamenlijke installatie of een collectief rookgaskanaal is het onderhoud een zaak van de VvE. Wat er onder het gemeenschappelijk gedeelte valt, staat in het splitsingsreglement.

Hoe je controleert of een bedrijf het mag

Dit is het praktische gevolg van artikel 6.45, en het is de enige controle die je in een halve minuut zelf kunt doen.

Er is een openbaar register van certificaathouders, bijgehouden door de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw. Je zoekt erin op bedrijfsnaam en plaats. Staat een bedrijf er niet in, dan is dat een reden om door te vragen voordat er iemand aan je gasinstallatie komt.

Vraag daarnaast naar het persoonlijke vakmanschapsbewijs van de monteur die langskomt. Dat is de tweede eis uit het blok hierboven, en het is de eis die je in een bedrijfsregister niet terugvindt.

Macka Installatie staat in dat register onder BRL SI-6025, met SKG-IKOB als certificerende instelling. Dat is na te kijken — en dat is precies het punt van een openbaar register.

Let op. Werk aan een gasinstallatie is geen klus voor een handige kennis of een klusbedrijf zonder certificaat. Het gaat om verbranding in je woning; koolmonoxide is reuk- en kleurloos.

Drie registers, en ze hebben niet dezelfde status

Er circuleren drie plaatsen waar je een installateur kunt opzoeken, en wie ze door elkaar haalt trekt de verkeerde conclusie.

Het register van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw is het wettelijke. Dat is de registerhouder die de regelgeving aanwijst voor werk aan gasverbrandingstoestellen, en het is dus de plek waar de vraag uit artikel 6.45 wordt beantwoord.

Daarnaast bestaan echteinstallateur.nl van Stichting InstallQ en het Centraal Register Techniek. Die zijn privaat. Ze zijn bruikbaar om in te zoeken, maar ze beantwoorden een andere vraag: een bedrijf dat er niet in staat is daarmee niet onbevoegd, en een bedrijf dat er wél in staat is daarmee nog geen certificaathouder voor werk aan een gastoestel.

De volgorde doet er dus toe. Begin bij het wettelijke register en gebruik de andere twee hooguit als aanvulling — bijvoorbeeld om te zien of een bedrijf ook aangesloten is bij een branchestructuur. Wat elk register wel en niet dekt, staat naast elkaar op onze pagina over erkende installateurs.

Wat onderhoud praktisch gezien oplevert

Los van wat moet, is er de vraag wat het doet. Bij een onderhoudsbeurt komen de dingen aan het licht die je zelf niet ziet: een vervuilde brander, een afvoer die niet vrij is, te weinig luchttoevoer, een expansievat dat zijn voordruk kwijt is.

Het meest concrete effect is dat een toestel dat schoon is en goed is afgesteld, langer meegaat en gelijkmatiger stookt. Wat dat in euro's scheelt, hangt van te veel af om er hier een getal aan te hangen; dat zou een belofte zijn en geen meting.

Wat een beurt níét doet, is een toestel jonger maken. Loopt de levensduur af of zijn de onderdelen niet meer te krijgen, dan is onderhoud geen antwoord meer op die vraag. Wanneer die afweging kantelt, staat in het artikel over repareren of vervangen.

Onderhoud en koolmonoxide: wat het wel en niet afvangt

De zwaarste reden om onderhoud te laten doen staat los van de wet en los van de garantie, en het is de reden die in verkoopteksten juist het minst vaak wordt uitgelegd.

Brandweer Nederland schrijft: “Elk jaar overlijden in Nederland gemiddeld 5 tot 10 mensen door koolmonoxidevergiftiging en honderden mensen belanden in het ziekenhuis.” Koolmonoxide ontstaat bij onvolledige verbranding, en de oorzaken daarvan zijn precies het rijtje uit het vorige blok: een vervuilde brander, een afvoer die niet vrij is, te weinig lucht.

Let erop dat de wettekst diezelfde onderdelen meeneemt. Artikel 6.45 noemt de voorzieningen voor de toevoer van verbrandingslucht en de afvoer van rookgas naast het toestel zelf. De afvoer hoort dus bij het werk en niet erbuiten — een beurt waarbij daar niet naar gekeken is, dekt de belangrijkste oorzaak niet af.

Een garantie is het daarmee nog steeds niet. Een melder blijft verstandig, want die kijkt mee op alle dagen dat er geen monteur in huis is. Waar zo'n melder hoort te hangen en waaraan je een vergiftiging herkent, staat in het artikel over koolmonoxide herkennen; dat schrijven we hier niet over.

Waarom het antwoord zo vaak tóch 'ja' luidt

Zoek deze vraag op en je krijgt overwegend een ja te lezen. Dat komt zelden van kwade wil en meestal van twee dingen die sterk op elkaar lijken.

Het eerste is de certificeringsplicht. Er ís een wettelijke regel over cv-ketels en die is echt — alleen richt hij zich op degene die het werk uitvoert en niet op degene die het toestel bezit. Wie dat verschil niet maakt, leest er een onderhoudsplicht in die er niet staat.

Het tweede is dat de contractuele plichten voor veel mensen wél gelden. Wie huurt, wie nog fabrieksgarantie heeft of wie in een VvE zit, heeft in de praktijk vaak met een eis te maken. 'Er geldt meestal iets' is dan een korter antwoord dan 'nee, tenzij'.

Het onderscheid is niet academisch. Een wettelijke plicht valt niet weg te onderhandelen en een contractuele in beginsel wel, en welke van de twee er geldt bepaalt bij wie je moet zijn: bij de wetgever, bij je verhuurder, bij de fabrikant of bij je verzekeraar. Wat geen van beide je geeft, is een interval.

Hoe vaak dan wel

Er is geen wettelijk interval, dus het antwoord komt van de fabrikant en van onafhankelijke voorlichting. Milieu Centraal schrijft: “Een cv-ketel die al wat ouder is moet jaarlijks worden schoongemaakt en nagekeken door een CO-vrij-gecertificeerd installateur. Bij moderne ketels, en in overleg met je installateur, is eens per 2 jaar voldoende.”

Die tweede zin kost ons werk, en hij staat er toch. Een pagina die uitsluitend citeert wat het eigen aanbod steunt, doet geen bronvermelding maar marketing met voetnoten.

Let wel op de tussenzin: in overleg met je installateur. Het is dus geen vrijbrief om over te slaan, maar een gesprek over dít toestel in déze woning — met de garantievoorwaarden van je eigen ketel ernaast, want die kunnen strenger zijn dan het advies.

Twee situaties vragen om eerder kijken in plaats van wachten op de kalender: als de ketel steeds bijgevuld moet worden, en als hij vaker in storing gaat dan je gewend bent. Dat zijn signalen van een onderliggende oorzaak, en die wordt niet beter van wachten.

Vragen die we hierover vaak krijgen

Verder gebaseerd op

• Garantietermijnen en onderhoudsvoorwaarden verschillen per fabrikant; raadpleeg de garantievoorwaarden van jouw toestel.
• Wat er onder een certificaat valt, verschilt per bedrijf en staat bij de vermelding in het register van de Toelatingsorganisatie.