Verstopping verhelpen en afvoeren ontstoppen

Waar jouw riool ophoudt

Bij een verstopping is de eerste vraag niet hoe we hem weghalen maar waar hij zit, en die vraag bepaalt ook wie ervoor opdraait.

Het binnenriool loopt van je wc, gootsteen en doucheput naar het aansluitpunt op het gemeentelijk riool. Dat deel hoort bij de woning. Voorbij dat punt ligt het openbare riool, en dat is werk voor de gemeente.

Het praktische onderscheid zit hem in wat er nog wél wegloopt. Is één afvoer verstopt en doen de rest het gewoon, dan zit het probleem in de leiding van dat ene toestel: meestal een sifon of het eerste stuk daarachter. Lopen ALLE afvoeren op de begane grond slecht weg, en komt er water omhoog in het laagste punt — vaak de doucheput of het toilet beneden — dan zit het verder naar achteren, in de verzamelleiding of daarvoorbij.

Dat onderscheid maken we aan de telefoon, en het scheelt je soms een bezoek: bij het tweede beeld is de eerste stap het ontstoppingsstuk opzoeken, en soms blijkt de gemeente aan zet.

Huur je? Dan hangt het af van of je erbij kunt

Dit is de vraag die bij een verstopping in een huurwoning altijd komt en die bijna niemand beantwoordt: betaal ik dit zelf of is dit voor de verhuurder.

Het antwoord staat in het Besluit kleine herstellingen, de bijlage bij artikel 7:240 van het Burgerlijk Wetboek. Daarin staat een limitatieve lijst met herstellingen die voor rekening van de huurder komen, en daar staat ontstopping bij: “het schoonhouden en zonodig ontstoppen van het binnenriool tot aan het aansluitpunt, voorzover deze riolering voor de huurder bereikbaar is”.

DIE LAATSTE ZINSNEDE IS DE KERN, en hij wordt vaak overgeslagen. Bereikbaar betekent: een sifon die je kunt losdraaien, een ontstoppingsstuk waar je bij kunt. Zit de verstopping in een standleiding, onder de vloer of in een gedeelde verzamelleiding van het complex, dan is die niet bereikbaar voor de huurder en is het geen kleine herstelling meer.

Wij zeggen bij een huurwoning dus altijd wáár het zat. Niet omdat het onze rekening verandert, maar omdat jij dat nodig hebt om hem al dan niet door te sturen naar je verhuurder of VvE.

Waarom een verstopping terugkomt

Een afvoer die je één keer doorsteekt en die twee maanden later opnieuw dichtzit, was niet ontstopt maar doorgeprikt. Er zit dan een gaatje door de prop en de rest blijft zitten.

In de keuken is de oorzaak bijna altijd vet. Warm vet gaat vloeibaar de afvoer in en koelt vijf meter verderop af tegen een koude buitenmuur, waar het hecht en steeds nauwer wordt. In de badkamer is het haar in combinatie met zeepresten. En in het toilet zijn het vochtige doekjes: die staan op de verpakking als doorspoelbaar, ze lossen alleen niet op zoals toiletpapier en blijven achter elke richtingsverandering hangen.

Bij een terugkerende verstopping is doorsteken daarom niet de oplossing maar uitstel. Dan hoort de leiding schoon over de volle diameter, en hoort er gekeken te worden of er iets anders aan de hand is: afschot dat te vlak ligt, een verzakte buis, of wortels die via een naad naar binnen zijn gegroeid.

In Waterland en de Zaanstreek zakt de grond

De bodem hier maakt verstoppingen anders dan elders in het land, en dat is geen bijzaak.

Een groot deel van de Zaanse bebouwing van vóór 1970 staat op houten palen, en in Waterland ligt veen. Het maaiveld zakt en het huis niet, of andersom. Een rioolbuis in de grond zakt mee met de bodem; de aansluiting aan het huis doet dat niet. Op dat punt ontstaat een knik of een verschuivende mof, en daar blijft alles achter haken wat er voorbijkomt.

Het beeld is herkenbaar: een verstopping die na elke ontstopping netjes een half jaar wegblijft en dan terugkomt, altijd op dezelfde plek. Dat is geen pech en ook geen kwestie van beter doorsteken — dat is een leiding die niet meer op afschot ligt. Dan is de eerlijke boodschap dat je het probleem verplaatst in plaats van oplost, en dat je moet weten of het om een reparatie van een paar meter gaat of om meer.

Wat je zelf kunt doen, en wat we afraden

Voordat je belt, zijn er twee dingen die vaak helpen en één die we afraden.

WAT HELPT. Bij een gootsteen: de sifon losdraaien met een emmer eronder. Dat is de plek waar het in de meeste gevallen zit, het kost tien minuten en je hebt er geen gereedschap voor nodig. Bij een wc: een plunjer of een wc-ontstopper, met rustige halen in plaats van geramd — je wilt de prop in beweging krijgen, niet vaster duwen. Bij een doucheput: het putje eruit en het haar eruit halen.

WAT WE AFRADEN is chemische ontstopper. Werkt hij niet, dan staat er straks een leiding vol bijtende vloeistof waar iemand een sifon in moet losdraaien, en dat spat. Bij oudere afvoeren van kunststof of gegalvaniseerd staal kan het middel bovendien de leiding zelf aantasten. Heb je het al gebruikt, zeg dat dan gewoon als we langskomen — dan weten we dat er iets in staat.

En stop met doorspoelen zodra het water in de pot blijft staan. Elke volgende spoeling gaat er dan bovenop, en het verschil tussen een verstopping en een overstroming is meestal precies die ene keer.

Hoe we te werk gaan

Eerst het beeld, dan pas gereedschap. Welke afvoeren doen het nog, waar komt het water omhoog, en is er iets veranderd — een verbouwing, een nieuwe wasmachine, een periode van leegstand. Dat bepaalt waar we beginnen en scheelt vaak de helft van het zoekgebied.

Daarna de leiding zelf: via het dichtstbijzijnde ontstoppingsstuk of via het toestel, met de methode die bij de leiding past. Een dunne afvoer van een wastafel vraagt iets anders dan een verzamelleiding van elf centimeter.

Komt dezelfde verstopping terug, dan is verder zoeken de enige zinnige vervolgstap in plaats van nog een keer doorsteken. Blijkt onderweg dat de klus groter is dan we aan de telefoon dachten, dan hoor je dat op dat moment en niet achteraf op de factuur.