Wc verstopt: wat je zelf kunt en wanneer je moet stoppen

De eerste minuut: niet doorspoelen

Dit is de handeling die het vaakst misgaat, en hij is instinctief. De wc loopt niet weg, dus je spoelt nog een keer om te kijken of het nu wel gaat.

Een moderne stortbak levert zes tot negen liter. Staat het water al hoog, dan komt dat er bovenop en gaat het over de rand. Op dat moment is een verstopping veranderd in waterschade, en dat is de duurdere van de twee.

Wat je in plaats daarvan doet: sluit de toevoerkraan van de stortbak. Die zit meestal links of rechts onder de bak, of achter een inbouwpaneel bij een hangend toilet. Dan kan er niets meer bij, ook niet per ongeluk.

Wacht daarna tot het waterpeil zakt. Zakt het langzaam vanzelf, dan is de verstopping gedeeltelijk en heb je ruimte om te werken. Zakt het helemaal niet in een half uur, dan zit hij vast en heeft zelf proberen weinig zin.

Zuigen werkt, duwen niet

De plopper is het bekendste gereedschap en wordt bijna altijd verkeerd gebruikt.

De verleiding is duwen: je drukt de plopper omlaag en hoopt dat de prop wegschiet. Dat werkt meestal niet en het maakt het soms erger, want je perst de verstopping vaster in een bocht.

De beweging die wél werkt is ZUIGEN. Zet de plopper goed af op de afvoeropening zodat hij luchtdicht sluit, duw hem één keer rustig in om de lucht eruit te krijgen, en trek dan met kracht omhoog. Herhaal dat tien tot vijftien keer. Je probeert de prop naar je toe los te wrikken, niet weg te schieten.

Twee voorwaarden waar het op vastloopt. Er moet genoeg water in de pot staan om de plopper onder te zetten — een droge plopper zuigt lucht en doet niets. En het moet een toiletplopper zijn met een uitstekende rand, geen platte gootsteenplopper: die sluit niet af op een ronde afvoeropening.

Warm water, en waarom niet kokend

Bij een verstopping die uit papier of organisch materiaal bestaat, doet warm water veel van het werk — mits je het geduld hebt.

Giet een emmer warm water in één keer van heuphoogte in de pot. Twee dingen doen dan het werk: de temperatuur weekt de prop los, en de val geeft een duw. Laat het een kwartier staan en probeer het dan opnieuw met de plopper.

Gebruik geen kókend water. Een keramische pot kan scheuren door het temperatuurverschil, en bij een hangend toilet kan de kunststof afvoerbocht erachter vervormen. Warm uit de kraan is warm genoeg; als het te heet is om je hand in te houden, is het te heet voor de pot.

Een scheut afwasmiddel erbij helpt als er vet in het spel is — dat komt vaker voor dan mensen denken, bijvoorbeeld bij een toilet dat ook voor luiers of doekjes is gebruikt.

Wat je beter niet doet

Drie dingen die in de winkel liggen of voor de hand liggen, en die het probleem groter maken.

CHEMISCHE ONTSTOPPER. Werkt hij niet, dan staat je leiding vol bijtende vloeistof — en die komt eruit zodra er een sifon opengaat. Dat maakt het werk voor wie er daarna aan komt gevaarlijk in plaats van vies. Heb je het al gebruikt, zeg dat dan: dan dekken we af en beschermen we in plaats van gewoon los te draaien.

EEN IJZERDRAAD OF SCHROEVENDRAAIER. De binnenkant van een keramische pot is geglazuurd, en een kras daarin is permanent — vanaf dan hecht er sneller aanslag op precies die plek. Bij een hangend toilet kun je bovendien de afdichtingsmanchet naar de wandafvoer beschadigen, en dat is een lekkage achter de wand.

DOORSPOELEN OM TE TESTEN. Zie het eerste blok. Elke testspoeling is zes tot negen liter erbij.

Zit het in jouw pot of in de standleiding?

Dit is het onderscheid dat bepaalt of je zelf verder kunt of dat je moet stoppen, en er is een eenvoudige toets voor.

Loopt ALLEEN de wc slecht weg terwijl de wastafel, de douche en de keuken normaal doen? Dan zit het in de pot of vlak erachter. Dat is jouw probleem en meestal zelf op te lossen.

Lopen MEERDERE afvoeren slecht weg, of komt er water omhoog in de douche of het doucheputje als je de wc doorspoelt? Dan zit de verstopping verderop in de leiding waar die afvoeren samenkomen. Stop dan met zelf proberen — elke liter die je erin duwt komt ergens anders naar buiten, en dat is vaak bij een buur op een lagere verdieping.

Borrelt het in de wc als de wasmachine leegpompt? Zelfde signaal: de leiding kan de afvoer niet aan en er staat lucht onder druk.

In een appartement is dat tweede geval bovendien een vraag over wie de opdracht geeft, en die staat op de standleidingpagina hiernaast.

Wat wij doen als jij niet verder komt

Eerst uitzoeken waar het zit, want dat bepaalt of er iets open moet. Loopt alleen de wc slecht weg, dan zit het vrijwel altijd in de pot of in het eerste stuk erachter, en dan is er meestal niets te demonteren.

Is de pot zelf verstopt en lukt het niet vanaf de bovenkant, dan gaat de pot los. Bij een staand toilet is dat een kwestie van de bevestiging en de afdichting; bij een hangend toilet komt de manchet naar de wandafvoer erbij, en die moet bij terugplaatsen waterdicht zijn — anders lek je achter de wand zonder het te zien.

Zit het verder in de leiding, dan werken we vanaf een ontstoppingsstuk of een opening in het binnenriool tot aan het aansluitpunt. Wat daarbuiten ligt, in de tuin of tot de erfgrens, doen wij niet — daarvoor heb je een partij nodig die graaft.

En we zeggen erbij wat we aantreffen. Een verstopping die terugkomt op dezelfde plek is zelden pech: meestal is er te weinig afschot, zit er een bocht te veel, of is er ooit iets in gegaan dat er niet in hoort.