Toilet vervangen: hangend, staand en wat erachter zit

Eerst: waar komt de afvoer uit?

Dit is de vraag die bepaalt welke potten er passen, en hij is in tien seconden te beantwoorden.

Bij een STAAND TOILET gaat de afvoer omlaag door de vloer. Dat heet in de handel een AO-aansluiting. Kijk naar de onderkant van de pot: verdwijnt daar een dikke buis in de vloer, dan is het dit type.

Bij een WANDAFVOER gaat de buis horizontaal de wand in — de PK-aansluiting. Dat zie je bij vrijwel elk hangend toilet en bij een deel van de staande.

Die twee zijn niet uitwisselbaar zonder de afvoer te verleggen, en verleggen betekent de vloer of de wand open. Een nieuwe pot kopen zonder dit te controleren is de meest voorkomende misser bij een zelf-vervanging.

Meet daarnaast de hart-op-hart-afstand van de bevestigingsbouten en, bij een wandafvoer, de hoogte van het afvoerhart boven de vloer. Met die twee maten en het type aansluiting weet een leverancier meteen wat er past.

De manchet is het onderdeel dat lekt

Tussen de pot en de afvoer in de wand zit een rubberen manchet. Dat is het goedkoopste onderdeel van de hele installatie en het onderdeel waar de meeste schade vandaan komt.

Het probleem is dat een lekkende manchet onzichtbaar is. Het water loopt niet de badkamer in maar achter de voorzetwand langs, en het komt er pas uit bij de buren onder je of in de vorm van een vochtplek op een plafond elders. Tegen die tijd is de wand al maanden nat.

Een manchet is niet herbruikbaar. Rubber dat jaren op spanning heeft gestaan, neemt de vorm van de oude pot aan en sluit niet opnieuw af — ook al ziet hij er goed uit. Bij elke vervanging gaat hij eruit, hoe verleidelijk het ook is om hem te laten zitten.

En controleer na plaatsing niet alleen op zichtbaar water. Spoel een paar keer door en kijk of er ergens vocht onder de pot verschijnt voordat je de voorzetwand of het paneel dichtmaakt.

Inbouwreservoir: wat je wel en niet kunt zonder slopen

Bij een hangend toilet zit het reservoir in de wand, meestal op een stalen inbouwframe. Dat frame draagt het gewicht van de pot en van wie erop zit — het is dus niet alleen een kastje.

De pot zelf vervangen kan bijna altijd zonder de wand open te maken: die zit met twee draadeinden aan het frame en de manchet gaat er los uit. Zolang het nieuwe model dezelfde hart-op-hart-maat en dezelfde afvoerhoogte heeft, past hij op wat er staat.

Het reservoir of het frame vervangen is een ander verhaal: dan moet het bedieningspaneel eruit en meestal de voorzetwand open. Dat is de reden dat het de moeite loont om bij een probleem eerst vast te stellen wélk deel het is.

De meeste klachten bij inbouwreservoirs zijn overigens de spoelunit of de vlotter, en die zijn vervangbaar via het bedieningspaneel — dus zonder slopen. Een reservoir dat blijft doorlopen is bijna nooit een reden om de wand open te maken.

Waar een vervanging in de praktijk op uitloopt

Drie dingen maken van een uurtje een dagdeel, en ze zijn vooraf te zien.

DE OUDE BEVESTIGING. Bouten die jaren in een vochtige ruimte hebben gezeten, kunnen vastgeroest zijn of afbreken. Bij een staand toilet betekent dat boren in de vloer; bij een hangend toilet zit de bevestiging in het frame en is het meestal eenvoudiger.

DE AFWERKING. Een oude pot laat een afdruk achter — tegels die eronder niet doorlopen, kit die is vergeeld, of een vloer die er alleen omheen is afgewerkt. Is de nieuwe pot kleiner van voetafdruk, dan wordt dat zichtbaar. Meet dat vooraf.

DE WATERAANSLUITING. Oude toevoerleidingen zitten soms op een plek waar het nieuwe reservoir niet komt, of hebben een aansluitmaat die niet meer gangbaar is. Dat is klein werk, maar het is werk.

Wij zeggen bij de opname welke van de drie speelt, zodat de prijs die je vooraf hoort ook de prijs is die je achteraf krijgt.

Mag je dit zelf doen?

Ja. Een toilet vervangen is drinkwater- en afvoerwerk, geen gasinstallatie, en er is geen certificaatplicht voor. De certificaatplicht uit artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving gaat uitsluitend over gasverbrandingstoestellen en hun rookgasafvoer.

Wat er wel geldt zijn de eisen aan een drinkwaterinstallatie uit het Drinkwaterbesluit: geen terugstroming, geen materialen die het water beïnvloeden.

De twee plekken waar het zelf doen misgaat zijn de manchet en de vlakke plaatsing. Een pot die niet volledig vlak op de ondergrond rust, staat op spanning en keramiek kan daardoor scheuren — soms pas maanden later. Een manchet die niet goed sluit, zie je pas als de schade er al is.

Bel dus gerust voor alleen dat deel: veel mensen halen zelf de oude pot eruit en laten ons de nieuwe aansluiten. Dat is een prima verdeling.