Kraan vervangen: welk type past en wat je zelf kunt

Druppelt hij, of lekt hij?

Dat onderscheid bepaalt of je een onderdeel van een paar euro nodig hebt of een nieuwe kraan.

DRUPPELEN UIT DE UITLOOP betekent dat de afsluiting binnenin niet meer volledig sluit. Bij een eengreepsmengkraan zit daar een keramische cartouche; bij een ouderwetse kraan met twee knoppen zijn het rubberen leertjes. Beide zijn los te vervangen en de kraan zelf mankeert niets.

LEKKEN BIJ DE VOET of onder de wastafel is een ander verhaal. Dan is de afdichting tussen kraan en blad door, of er zit een scheurtje in het huis. Dat is niet los op te lossen en dan is vervangen het antwoord.

Een derde geval dat vaak voor slijtage wordt aangezien: de kraan sputtert of geeft weinig water. Dat is meestal de straalregelaar aan het uiteinde, en die schroef je eraf, spoelt hem uit en zet hem terug. Kost niets en lost verrassend veel op.

Wat er onder je wastafel of aanrecht past

Drie dingen bepalen of een kraan past, en ze zijn alle drie vooraf te controleren.

HET AANTAL GATEN. Een moderne mengkraan zit in één gat. Oudere wastafels en aanrechtbladen hebben er soms drie: twee knoppen plus een uitloop. Van drie naar één kan met een afdekplaatje; van één naar drie niet zonder het blad te vervangen.

DE STEEKMAAT. Bij een driegatskraan is de afstand tussen de buitenste gaten bepalend. Meet die van hart tot hart voordat je iets bestelt.

DE RUIMTE ERONDER. Een kraan wordt van onderaf vastgezet, en bij een smalle kast of een diepe wastafel is dat de moeilijkste twintig centimeter van de klus. Kijk of je erbij kunt met een sleutel, en of de hoekstopkranen bereikbaar zijn.

Die laatste is meteen de belangrijkste veiligheidscheck: draaien die hoekstopkranen nog? Een afsluiter die jaren niet is gebruikt kan vastzitten, en dat ontdek je liever nu dan met een losgedraaide kraan in je hand.

Thermostaatkranen zijn een ander verhaal

Een douche- of badkraan met een thermostaat werkt anders dan een mengkraan, en de klachten zijn dat ook.

Een thermostaatkraan houdt de ingestelde temperatuur vast door warm en koud automatisch bij te mengen. Wordt het water plotseling te heet of te koud, dan is dat meestal het thermostaatelement — en dat is los vervangbaar.

Komt er opeens minder water uit, dan zijn het bijna altijd de terugslagkleppen of de zeefjes in de aansluitingen. Die zitten achter de excentrische aansluitstukken en lopen dicht met kalk of vuil. Uitspoelen helpt vaak.

Wat je bij een thermostaatkraan niet moet doen is de temperatuurbegrenzing verwijderen om hem heter te krijgen. Die zit er niet voor niets — zeker niet in een huishouden met kinderen.

Mag je dit zelf doen, en waar het misgaat

Ja. Kraanwerk is drinkwaterinstallatie, geen gasinstallatie, en de certificaatplicht uit artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving geldt hier niet.

Wat wel geldt zijn de eisen aan een drinkwaterinstallatie: materialen die geschikt zijn voor drinkwater, en geen constructie waarbij water kan terugstromen in de leiding.

Drie plekken waar het zelf doen strandt. De hoekstopkraan die niet meer dicht wil — dan moet de hoofdkraan eraan en heb je opeens het hele huis zonder water. Een vastzittende oude kraan die alleen los komt met geweld, waarbij de aansluitleiding meedraait en breekt. En de afdichting tussen kraan en blad die er niet goed op komt, waardoor er water onder de wastafel loopt zonder dat je het meteen ziet.

Geen van drieën is een ramp, maar alle drie zijn ze een reden om te weten waar je hoofdkraan zit voordat je begint.