Je hoofdkraan en afsluiters vinden — vóórdat je ze nodig hebt

Waar de hoofdkraan zit

In vrijwel elke Nederlandse woning zit de hoofdkraan in de meterkast, vlak bij de watermeter. Het is de kraan aan de kant waar de leiding uit de vloer of de wand komt — dus vóór de meter gezien vanuit het net.

In een appartement kan het anders liggen. Daar zit de watermeter soms in een gemeenschappelijke ruimte, in een schacht op de gang, of in een meterkast op de begane grond terwijl jij op vier woont. Dat is precies waarom je het nú wilt weten en niet om elf uur 's avonds met een lekkende leiding.

Vind je hem niet, vraag het dan aan de VvE, de beheerder of de verhuurder. Bij een woning uit de jaren dertig of ouder zit hij soms op een onlogische plek — in een kelderkast, achter een luik, of in een kruipruimte.

Draai hem één keer dicht en weer open

Dit is het deel dat mensen overslaan, en het is het enige deel dat er echt toe doet.

Een afsluiter die jaren niet is bewogen, kan vastzitten door kalk of corrosie. In het gunstigste geval krijg je hem met moeite dicht; in het ongunstigste breekt de greep af of gaat de afdichting lekken juist doordat je eraan draait.

Beter dat het nu gebeurt, met droge voeten en tijd om iemand te bellen, dan tijdens een lekkage. Gaat het stroef, laat hem dan vervangen voordat het moet — dat is klein werk zolang er niets aan de hand is.

Controleer meteen of hij écht dichtgaat: draai hem dicht en open een kraan. Blijft er water komen, dan sluit hij niet volledig af en heb je in feite geen werkende hoofdkraan.

Let op. Draai een vastzittende kraan niet los met een tang of een verlengstuk. De kans dat er iets afbreekt is groter dan de kans dat hij meegeeft, en dan sta je met een open leiding.

Vier soorten afsluiters, en wat elk afsluit

De hoofdkraan legt je hele huis droog. Dat is bij een grote lekkage precies wat je wilt, en bij een druppelende kraan een zware maatregel. Er zijn er meer, en die zijn preciezer.

1. DE HOOFDKRAAN, bij de watermeter. Sluit al het drinkwater in de woning af. Dit is de noodrem.
2. DE HOEKSTOPKRANEN, onder elke wastafel, bij het toilet en achter de wasmachine. Kleine kraantjes op de toevoerleiding van één tappunt. Hiermee sluit je één kraan of één toilet af zonder de rest te raken — en ze zijn precies zo vaak vastgeroest als de hoofdkraan, dus test ze ook.
3. DE AFSLUITER NAAR DE BUITENKRAAN, meestal binnen aan de muur waar de leiding naar buiten gaat. Deze doe je in het najaar dicht tegen vorstschade, met de buitenkraan zelf open zodat het restwater eruit loopt.
4. DE CV-AFSLUITERS, bij de ketel op de aanvoer en de retour. Die sluiten je verwarmingssysteem af, niet je drinkwater. Bij een lekkende cv-leiding zijn dit de kranen die je nodig hebt — de hoofdkraan doet daar niets.

Wat de watermeter je erbij vertelt

Nu je toch in de meterkast staat: de watermeter is het beste diagnose-instrument dat je hebt, en hij kost niets.

PWN, het drinkwaterbedrijf van Noord-Holland, beschrijft de test kort: sluit eerst alle plekken af waar je water gebruikt — kranen, de was- of vaatwasmachine, het toilet en eventuele sproei-installaties — en kijk daarna naar de watermeter.

Beweegt het kleine wieltje dan nog, dan loopt er ergens water weg. Staat hij stil, dan lekt je drinkwaterinstallatie niet — en dat sluit bij een vochtplek een hele categorie oorzaken uit.

Doe die test één keer nu je toch kijkt. Dan weet je hoe je meter eruitziet en welk onderdeel de fijne aanwijzing is, en hoef je dat niet uit te zoeken op het moment dat het ertoe doet.

Zet het op waar je het terugvindt

Bij een lekkage denk je niet helder. Dat is geen zwakte maar hoe het werkt: je ziet water, je hart gaat sneller, en de wetenschap dat je ooit hebt uitgezocht waar de hoofdkraan zit is op dat moment niets waard.

Schrijf daarom op een briefje in de meterkast wat waar zit: de hoofdkraan, de afsluiter naar de buitenkraan, en de cv-afsluiters bij de ketel. Woon je met meerdere mensen, laat het dan iemand anders ook zien.

Woon je in een appartement, zet er dan bij wie je belt als het de standleiding blijkt te zijn — de VvE of de beheerder. Dat is de informatie die op zo'n moment het lastigst te vinden is.

Vragen die we hierover vaak krijgen

Verder gebaseerd op

• De plaats van de hoofdkraan verschilt per woning en per bouwjaar; bij twijfel weet je netbeheerder of VvE waar de meter zit.