Cv-ketel bijvullen: hoe het werkt en wanneer het níét de oplossing is

Eerst kijken: wat wijst de manometer aan?

De manometer is de ronde meter op of onder de ketel, met een schaal die meestal tot 4 bar loopt. Bij nieuwere toestellen zit er geen wijzer maar staat de waarde als cijfer op het display. Het is dezelfde meting; alleen de aflezing verschilt.

Lees hem af als de verwarming een paar uur uit is geweest: een warm systeem staat altijd hoger, en dan meet je de warmte en niet de vulling. In de praktijk komt dat neer op 's ochtends vroeg, voordat de thermostaat omhoog gaat.

In koude toestand hoort de wijzer tussen ongeveer 1 en 2 bar te staan. Onder de 1 bar schakelt de ketel zichzelf uit om droogkoken te voorkomen — dat is geen defect maar een beveiliging die doet waarvoor hij bedoeld is.

Welke waarde voor jouw installatie precies de juiste is, staat op het typeplaatje of in de handleiding: bij een woning met meerdere verdiepingen ligt de aanbevolen waarde vaak wat hoger dan bij een gelijkvloerse woning.

Beweegt de aanwijzing helemaal niet terwijl je aan het vullen bent, dan meet je niets — of de meter zit vast, of er komt geen water bij. Draai in dat geval de kraan dicht in plaats van verder open. Bijvullen zonder terugkoppeling is gokken.

Waar de vulkraan zit, en wat je verder nodig hebt

Hier loopt het vast, en niet bij het vullen zelf: de vulinrichting ziet er niet overal hetzelfde uit en zit zelden in het zicht.

De bekendste uitvoering is een flexibele slang met aan elk uiteinde een kraantje — het ene op de waterleiding, het andere op de cv-leiding. Die vind je meestal onder de ketel of bij het leidingwerk erachter, soms opgerold en losgekoppeld ernaast.

Daarnaast bestaan er vaste vulinrichtingen die in het toestel of in de aansluitset zijn ingebouwd. Dan is er geen losse slang maar een hendel of een knop. En in woningen met vloerverwarming zit de vulaansluiting soms niet bij de ketel maar bij de verdeler.

Weet je niet welke van de drie je hebt, kijk dan eerst in de handleiding voordat je iets opendraait. Een kraan die je niet kunt thuisbrengen laat je staan: bij een ketel komen meer leidingen samen dan alleen de vulleiding.

Veel meer heb je niet nodig. Een doek voor het beetje water dat bij het koppelen vrijkomt, en iemand die de manometer in de gaten houdt terwijl jij bij de kraan staat. Dat laatste is geen luxe — de meeste te ver gevulde installaties ontstaan doordat iemand alleen stond en heen en weer liep.

Bijvullen, stap voor stap

Elke ketel heeft een iets andere vulslang of vulkraan; het principe is overal hetzelfde. Neem er de tijd voor en houd de manometer in de gaten terwijl je vult.

Vul langzaam. Er gaat minder water in dan je verwacht en de aanwijzing loopt met een kleine vertraging mee, dus wie de kraan ver opendraait zit binnen een paar tellen te hoog en moet daarna weer aftappen.

1. Zet de cv-ketel uit en laat het systeem afkoelen.
2. Zoek de vulkraan: meestal twee kraantjes met een flexibele slang ertussen, onder de ketel of bij de leidingen erachter.
3. Sluit de slang aan als hij los is, en ontlucht hem eerst door hem aan één kant kort te laten vollopen.
4. Draai de kranen langzaam open. Je hoort het water stromen.
5. Sluit de kranen zodra de manometer rond de 1,5 bar staat.
6. Koppel de slang los en zet de ketel weer aan.

Let op. Kom je bij het bijvullen langs onderdelen die met gas te maken hebben, of ruik je gas: stop, zet de ketel uit en bel. Werk aan een gasverbrandingsinstallatie is sinds 1 april 2023 wettelijk voorbehouden aan gecertificeerde bedrijven en monteurs.

Waarom de slang eerst ontlucht wordt

Stap drie is de stap die het vaakst wordt overgeslagen, en hij is de reden dat sommige mensen na het bijvullen een installatie hebben die klotst en tikt.

Een losgekoppelde vulslang staat vol lucht. Draai je hem aan beide kanten tegelijk open, dan duw je die lucht als eerste naar binnen — een gesloten systeem in, waar hij niet hoort en waar hij vanzelf naar het hoogste punt van de installatie stijgt.

Vandaar de volgorde. Sluit de slang eerst alleen aan de waterkant aan, open dat kraantje kort tot er water uit het vrije uiteinde komt, en koppel hem pas dan aan de cv-kant. Bij een vaste vulinrichting speelt dit niet: daar zit geen leeg stuk slang tussen.

Gaat het toch mis, dan is het geen ramp maar wel werk. Je merkt het aan radiatoren die vanboven koud blijven en aan een installatie die hoorbaar stroomt. Dat los je op met ontluchten — daar gaat het artikel over radiatoren ontluchten over.

Na het bijvullen: de controle die het verschil maakt

Met het dichtdraaien van de kraan is het niet af. De druk die je net hebt ingesteld verandert nog, en de laatste aflezing bepaalt of je hier over een week weer staat.

1. Controleer na een minuut of beide kraantjes echt dicht zijn. Een kraantje dat op een kier blijft staan, vult de installatie langzaam door zonder dat iemand het merkt — en laat de slang er daarom ook niet aan hangen.
2. Reset de ketel als hij nog een melding over lage druk toont.
3. Ontlucht de radiatoren als je vermoedt dat er lucht is meegekomen, en vul daarna zo nodig nog een klein beetje bij.
4. Lees de manometer opnieuw af als de installatie een uur op temperatuur is geweest. Hij staat dan hoger dan koud, en dat hoort.
5. Lees hem de volgende ochtend nog één keer af, koud, en vergelijk met de waarde waarop je hem hebt achtergelaten.

Te ver gevuld? Ook dat is op te lossen

Boven ongeveer 2,5 bar in koude toestand zit er te veel water in het systeem. Het overdrukventiel blaast dan af, en dat betekent dat je water op de vloer of in de afvoer krijgt zodra de installatie warm wordt.

Aftappen kan via een ontluchtingsnippel op een radiator: houd er een bakje onder, open hem kort, en sluit hem zodra de druk goed staat. Doe dat in kleine beetjes en lees tussendoor af — onder druk komt er meer water uit zo'n nippel dan je verwacht.

Let wel op wanneer je te hoog staat. Is de druk KOUD te hoog, dan is er inderdaad te veel bijgevuld en helpt aftappen. Staat hij koud goed of juist te laag en loopt hij pas ver op zodra de verwarming aanslaat, dan is er niet te veel water maar te weinig ruimte voor uitzetting. Aftappen helpt dan één dag. Dat onderscheid, en wat eraan te doen is, staat in het artikel over een te hoge waterdruk.

Vaak bijvullen is geen onderhoud maar een signaal

Staat de druk de volgende koude ochtend nog waar je hem achterliet, dan is het klaar. Staat hij alweer lager, dan heb je niet bijgevuld maar uitgesteld — en verandert de vraag van hoe je bijvult in waarom je het moet.

Een cv-installatie is een gesloten systeem. Er hoort in principe geen water uit te verdwijnen. Één keer per jaar een beetje bijvullen is normaal; elke maand bijvullen is dat niet.

Loopt de druk structureel terug, dan lekt er water weg — bij een radiatorkoppeling, bij een aansluiting achter de ketel, in leidingwerk onder de vloer, of via een expansievat dat zijn voordruk kwijt is. Dat laatste is geen lekkage naar buiten maar geeft wel precies hetzelfde beeld.

Hoe snel de druk terugloopt is daarbij de bruikbaarste aanwijzing, want het tempo wijst naar een andere plek en een andere urgentie. Daar is een aparte pagina voor: cv-ketel verliest druk, onder lekkage.

Houd tot die tijd bij hoe vaak je bijvult en hoe snel de druk terugloopt. Dat is de bruikbaarste informatie die je ons kunt geven, en vaak scheelt het een zoekronde.

De grens: waar bijvullen ophoudt

Bijvullen is waterzijdig werk. Je komt aan een kraan, een slang en een meter, en niet aan het toestel — daarom mag je het zelf.

De grens ligt bij de mantel van de ketel en bij de afvoer. Wie daar werk aan verricht, moet gecertificeerd zijn: artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving legt werkzaamheden aan een gebouwgebonden gasverbrandingstoestel en aan de bijbehorende voorzieningen voor verbrandingsluchttoevoer en rookgasafvoer bij een certificaathouder. Of een bedrijf dat is, kun je nakijken in het openbare register van de TloKB, onderaan deze pagina.

Ruik je tijdens het bijvullen gas, dan is dit artikel niet meer aan de orde. Dan gelden de stappen van de netbeheerder — ramen en deuren open, hoofdgaskraan dicht, geen open vuur, niet roken en geen elektrische apparaten aan- of uitzetten — en bel je het landelijke gasalarmnummer. Dat nummer staat op onze spoedpagina.

Blijft de ketel na het bijvullen in storing, dan geldt hetzelfde principe. Eén reset is redelijk. Slaat hij daarna opnieuw af, dan zit de oorzaak ergens anders en haalt een volgende reset alleen de melding weg.

Vragen die we hierover vaak krijgen

Verder gebaseerd op

• Werkdruk en beveiligingsgrenzen: algemene fabrikantvoorschriften voor gesloten cv-installaties. Raadpleeg altijd de handleiding van jouw toestel — de exacte waarden kunnen per merk iets verschillen.
• De uitvoering van de vulinrichting verschilt per toestel; welke van de beschreven varianten bij jou zit, staat in de handleiding.
• De certificeringsplicht geldt sinds 1 april 2023. De grondslag was toen artikel 1.35 Bouwbesluit 2012; sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad is dat artikel 6.45 Bbl.