Cv-ketel verliest steeds druk

Het tempo is de diagnose

Een gesloten cv-installatie hoort zijn druk vast te houden. Loopt hij terug, dan verdwijnt er water, en de snelheid waarmee dat gebeurt zegt het meeste over waar je moet zoeken.

HEEL LANGZAAM, een paar tienden bar over maanden: dat kan nog binnen normale marges vallen, zeker na een ontluchtingsronde of bij een installatie waar lucht langzaam uit het water ontsnapt. Vervelend maar niet alarmerend.

MERKBAAR, ruwweg een halve bar per maand: dan gaat er structureel water weg en is er een oorzaak. Vaak zit die bij een aansluiting, een radiatorkoppeling of de expansievoorziening.

SNEL, een bar per week of meer: dan is er een echte lekkage en heeft zoeken voorrang boven bijvullen. Blijven bijvullen is op dat punt geen oplossing maar een manier om schade te blijven voeden die je nog niet ziet.

Daarom vragen we niet alleen óf de druk terugloopt maar hoe snel. Noteer hem een week lang op een vast moment; dat verloop zegt meer dan één losse aflezing.

Wat het meestal is, in volgorde van waarschijnlijkheid

DE EXPANSIEVAT-ROUTE. Een expansievat vangt de uitzetting van het water op als het warm wordt. Is het membraan door of is de voordruk weggelopen, dan kan het water nergens heen bij opwarming, loopt de druk op tot de overstort opengaat, en verdwijnt er water via het overstortventiel. Herkenbaar hieraan: de druk schiet omhoog als de verwarming aanslaat en staat koud juist te laag. Dan lekt er niets in je vloer — er loopt water weg via een ventiel dat zijn werk doet.

ZICHTBARE PLEKKEN. Radiatorkoppelingen, ontluchtingsnippels, de aansluitingen bij de ketel zelf. Een druppel per dag is genoeg om een installatie in een maand leeg te trekken en droogt tussendoor op, dus je ziet vaak alleen een kalkrandje of een roestspoor.

ONZICHTBAAR LEIDINGWERK. Pas als het eerste en het tweede zijn uitgesloten, komt de leiding in vloer of muur in beeld. Dat is de duurste conclusie en daarom niet de eerste.

De overstort: water dat je nooit ziet

Dit is de meest gemiste oorzaak, en de reden is simpel: het water verlaat het systeem op een plek waar niemand kijkt. Het overstortventiel loost op een afvoer of naar buiten, en daarmee is het weg zonder één vochtplek.

De test is eenvoudig. Lees de druk af als de installatie koud is, en opnieuw als hij een tijd gestookt heeft. Een normaal verschil is een paar tienden bar. Loopt hij bij opwarming ver door richting de drie bar, dan is de expansievoorziening je verdachte en niet je vloer.

Dat onderscheid is de moeite waard, want het scheelt het verschil tussen een ingreep bij de ketel en breekwerk.

Waarom blijven bijvullen het probleem vergroot

Elke keer bijvullen brengt vers leidingwater in een gesloten systeem. Dat water bevat opgeloste zuurstof en kalk, en beide horen daar niet thuis.

Zuurstof geeft corrosie aan de binnenkant van radiatoren en leidingen — dat is het zwarte slib dat je bij een spoeling terugziet. Kalk slaat neer op de warmste plek in het systeem, en dat is de warmtewisselaar van je ketel.

Een installatie die je twee keer per jaar bijvult, merkt daar weinig van. Een installatie die je maandelijks bijvult, krijgt in een paar jaar een veelvoud aan vers water binnen. Het drukverlies zelf is dan het kleinste probleem geworden.

Dat is de eigenlijke reden om de oorzaak op te zoeken in plaats van het symptoom te blijven wegnemen.

In de Zaanstreek en Waterland telt de bodem mee

Bij structureel drukverlies waarvan de oorzaak niet zichtbaar is, kijken we in dit gebied standaard naar de fundering. Veel Zaanse bebouwing van vóór 1970 staat op houten palen — gemeente Zaanstad heeft er een eigen funderingsloket voor — en in Waterland ligt veen.

Ongelijkmatige zetting zet spanning op vaste leidingen, en dat uit zich vooral bij doorvoeren door vloer en gevel en in oude gietijzeren en gegalvaniseerde leidingen. Een reparatie die die oorzaak niet meeneemt, komt terug — meestal een eindje verderop in dezelfde leiding.

Het omgekeerde geval: de vulkraan die niet dicht is

Niet elk drukprobleem is drukverlies. Een deel van de meldingen is precies andersom, en dat is met één blik op te lossen.

De vulslang tussen de waterleiding en de cv-installatie heeft aan beide kanten een kraantje. Blijft er één van de twee op een kier staan, dan vult de installatie zichzelf langzaam bij — en dan loopt de druk juist óp in plaats van terug.

Het gevolg is verwarrend: de druk staat koud te hoog, de overstort gaat open bij het opwarmen, er verdwijnt water, en de volgende ochtend lijkt het weer normaal. Dat patroon wordt gemakkelijk aangezien voor een defect expansievat.

Het onderscheid is eenvoudig. Sluit de vulkraan met zekerheid — of koppel de slang los als dat kan — en lees de druk twee dagen af. Stijgt hij nu niet meer, dan was het de kraan. Blijft de druk bij opwarming ver oplopen terwijl er niets bijkomt, dan is het wél de expansievoorziening.

Een vulslang hoort na gebruik losgekoppeld te worden en niet permanent aangesloten te blijven. Dat is niet alleen een drukkwestie: een vaste verbinding tussen drinkwater en cv-water is ook uit hygiënisch oogpunt onwenselijk.

Meet een nacht, niet een moment

Eén aflezing is bijna nutteloos. Het verloop over tijd is de hele diagnose, en dat is met een pen en een papiertje bij de ketel te doen.

De bruikbaarste meting is de NACHTMETING. Lees de druk 's avonds af als de verwarming een paar uur uit is, en 's ochtends voordat hij weer aanslaat. Tussendoor is er niets gebeurd: geen opwarming, geen uitzetting, geen tappen.

Is de druk 's ochtends lager, dan is er water uit een gesloten systeem verdwenen zonder dat er iets gebeurde. Dat is een lekkage, punt. Er is geen andere verklaring, en dat maakt deze meting zo bruikbaar: hij sluit de expansievoorziening en de overstort in één keer uit, want die spelen alleen bij opwarming.

Staat de druk 's ochtends gelijk maar loopt hij overdag terug, dan gebeurt het verlies juist tijdens het stoken — en dan is de overstort de eerste verdachte.

Noteer een week lang beide waarden met de datum. Dat lijstje is voor ons meer waard dan een beschrijving, en het is het enige stukje diagnostiek dat je zelf kunt doen dat een monteur niet in een half uur kan inhalen.