Cv-ketel vervangen

Repareren of vervangen

De vuistregel die wij hanteren: is de ketel jonger dan tien jaar, dan is repareren bijna altijd verstandiger. Zit hij tussen de tien en vijftien, dan hangt het af van wat er stuk is en van hoe vaak het al eerder was. Boven de vijftien jaar is een grote reparatie zelden nog een goede investering. We zeggen het je eerlijk, ook als vervangen op dat moment niet de opdracht is die we eruit halen.

Wat er op de dag zelf gebeurt

Een vervanging is meer dan het oude toestel eraf en het nieuwe erop. De volgorde is ongeveer vast, en het helpt om te weten waarom elke stap erin zit.

Eerst gaat het water eruit en de gastoevoer dicht. Het oude toestel gaat van de wand, inclusief de bestaande beugel — die past zelden op een nieuw model. Dan komen de aansluitingen: aanvoer, retour, gas, koudwater, warmwater en de condensafvoer. Bij een moderne HR-ketel is die laatste er altijd, ook als je oude toestel er geen had, en dat is regelmatig het punt waar een vervanging meer werk blijkt dan verwacht.

Daarna wordt de installatie gevuld en ontlucht, de gasleiding afgeperst en de verbranding gemeten en afgesteld. Pas dan gaat het toestel in bedrijf. Die laatste stap heet niet voor niets zo: het in bedrijf stellen en vrijgeven voor gebruik na installatie is een van de werkzaamheden die artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving uitdrukkelijk aan een certificaathouder voorbehoudt.

Waarom het systeem eerst schoon moet

Een nieuwe ketel op een oude installatie is het meest onderschatte risico bij een vervanging. In een systeem dat jarenlang heeft gedraaid — en dat af en toe is bijgevuld met vers leidingwater — zit corrosieslib. Zolang de oude ketel er hing, merkte je daar weinig van.

Een moderne HR-ketel heeft een warmtewisselaar met veel nauwere kanalen dan een toestel van twintig jaar geleden. Datzelfde slib dat de oude ketel verdroeg, zet die kanalen dicht. Het gevolg zie je niet meteen: eerst een radiator die minder warm wordt, dan een ketel die onregelmatig gaat doen, en uiteindelijk schade aan een toestel dat nog geen twee jaar hangt.

Daarom hoort er bij een vervanging gekeken te worden of het systeem gespoeld moet worden, en of er een filter in de retourleiding moet. Dat is geen meerwerk om de rekening op te hogen — het is het verschil tussen een ketel die vijftien jaar meegaat en eentje die dat niet doet.

Wat er nog meer aan vast kan zitten

Vier dingen die bij een vervanging aan de orde komen en die mensen zelden vooraf bedenken.

DE THERMOSTAAT hoeft niet altijd mee, maar hij moet wel op het nieuwe toestel passen. Niet elke thermostaat werkt met elke ketel; bij een modulerende regeling luistert dat nauwer dan bij aan-uit.

HET EXPANSIEVAT is vaak net zo oud als de ketel. Een vat dat zijn voordruk kwijt is, geeft drukschommelingen en een overstort die afblaast — precies de klachten waarvoor je een nieuwe ketel dan de schuld geeft.

DE ROOKGASAFVOER moet passen bij het nieuwe toestel. Bij een individuele afvoer is dat meestal overzichtelijk, bij een collectief kanaal in een appartementencomplex bepaalt het kanaal welke toestellen toegelaten zijn.

EN HET OUDE TOESTEL moet weg. Dat nemen wij mee; het is bedrijfsafval en hoort niet bij je eigen grofvuil.

Wat de prijs bepaalt

Niet alleen het toestel. Wat de klus duurder of goedkoper maakt, is of de nieuwe ketel op dezelfde plek en dezelfde aansluitingen past, of de rookgasafvoer voldoet aan de eisen voor het nieuwe toestel, of er een expansievat of een pomp mee moet, en of het om een individuele opstelling gaat of om een aansluiting op een collectief kanaal. Daarom kijken we daar eerst naar, en krijg je daarna een prijs die klopt in plaats van een bedrag dat later nog verandert.

Wat er verandert als het toestel anders is dan het oude

Een vervanging is zelden een-op-een. Fabrikanten wisselen aansluitmaten, afmetingen en afvoerdiameters, en dat betekent dat er om het nieuwe toestel heen iets moet veranderen.

DE AANSLUITINGEN. Aanvoer, retour, gas, koud en warm water zitten bij een ander merk of type vaak op een andere onderlinge afstand. Dan komt er een aansluitset of een stukje leidingwerk bij. Dat is normaal werk, maar het hoort in de prijs te zitten die je vooraf hoort en niet als verrassing op de factuur.

DE AFVOER. Dit is de plek waar een vervanging het vaakst op vastloopt. Een nieuw toestel stelt eigen eisen aan diameter, maximale lengte en aantal bochten, en een oud gemetseld kanaal is voor een HR-toestel meestal niet geschikt zonder binnenvoering. Zit je op een collectief kanaal, dan ligt de toestelkeuze bovendien niet vrij.

DE OPHANGING. Een lichter of zwaarder toestel, of een ander formaat, kan een andere ophangbeugel of een aangepaste wandbevestiging vragen — zeker bij een lichte scheidingswand.

Wat dat samen betekent: de vraag bij een vervanging is niet alleen welk toestel, maar wat er om dat toestel heen moet gebeuren. Dat hoor je bij de opname, niet terwijl de oude ketel er al uit is.

Waarom het vermogen omlaag mag in plaats van omhoog

De meest gemaakte fout bij een vervanging is een zwaarder toestel kiezen dan het oude, omdat dat veiliger voelt.

Een te zwaar toestel kan bij mild weer niet ver genoeg terugmoduleren. Het bereikt zijn temperatuur meteen, slaat af, koelt af en begint opnieuw — kortcyclisch stoken. Dat kost rendement, en elke start is een ontsteking en dus slijtage.

Daar komt bij dat woningen in de tussentijd meestal beter geïsoleerd zijn geraakt. Een ketel die vijftien jaar geleden op de warmtevraag van toen is gekozen, is voor de woning van nu vaak al te zwaar — laat staan zijn zwaardere opvolger.

Het vermogen hoort te volgen uit twee dingen: wat er verwarmd moet worden, en je warmwatervraag. Dat laatste is meestal bepalend bij een combiketel, want een douche vraagt kortstondig meer dan de hele verwarming.

Geef bij je aanvraag door hoeveel radiatoren er hangen, of er vloerverwarming is, en met hoeveel mensen je doucht. Dan is het vermogen een rekensom in plaats van een voorgevoel.

Wat er bij een vervanging hoort

Het oude toestel eruit en afgevoerd, het nieuwe erin, de aansluitingen en de rookgasafvoer nagelopen, het systeem gevuld en ontlucht, en de installatie in bedrijf gesteld en afgesteld. Dat laatste is geen bijzaak: een ketel die te ruim of te krap staat afgesteld, verbruikt meer en gaat korter mee.