Wormerveer: de helft is van voor 1965, en dat is het probleem niet

1.548 woningen waarover het bouwjaar niets zegt

Bij de meeste plaatsen kun je met het bouwjaar een kant op. Hier niet, en dat komt door de manier waarop de cijfers zijn ingedeeld.

De wettelijke grens is 1960. De statistiek werkt met de klassen “voor 1945” en “1945 tot 1965”. Die tweede loopt dwars door 1960 heen, en de data zegt niet welk deel ervóór en welk deel erná valt.

In Wormerveer zitten daar 1.548 woningen in — 24 procent van de 6.538 woonadressen, peildatum 1 juli 2026. Dat is het hoogste aandeel in die klasse van ons hele werkgebied. Ter vergelijking: Edam zit op 9 procent, Haarlem op 9, Purmerend op 6.

Daarnaast staan er 1.771 woningen van voor 1945, oftewel 27 procent. Díe vallen wel volledig binnen de periode waarin lood werd toegepast — dat is een ondergrens, geen schatting.

Samen 3.319 adressen, ruim de helft van Wormerveer. Maar de tweede helft van dat getal is dus onzeker, en wij gaan er geen percentage van maken. Een huis uit 1955 en een huis uit 1962 zien er van de straat identiek uit en staan in dezelfde kolom, terwijl de wet ze verschillend behandelt.

Wat je dan wél kunt doen

Als het bouwjaar geen uitsluitsel geeft, blijven er twee routes over — en de eerste kost niets.

KIJKEN. Lood is dof grijs en zacht, en de verbindingen zijn dikke, onregelmatige bollen in plaats van strakke koppelingen. Kras er voorzichtig met een muntje overheen: wordt het blinkend zilverachtig in plaats van roodbruin of dof, dan is dat een aanwijzing. Begin bij de watermeter en volg de leiding zover je kunt.

METEN. Een laboratoriumtest op je kraanwater geeft een waarde in microgram per liter, en het RIVM geeft de norm: “Volgens de Nederlandse Drinkwaterrichtlijn mag de hoeveelheid lood in drinkwater maximaal 5 microgram per liter zijn.”

Bij dat meten telt de methode zwaar. Water dat een nacht in de leiding heeft gestaan, geeft een andere uitslag dan water dat net gestroomd heeft. Volg de bemonsteringsinstructie van het lab exact, anders meet je iets anders dan je denkt.

WAAROM KIJKEN ALLEEN NIET GENOEG IS: de Rijksoverheid schrijft dat loden leidingen vaak niet goed te zien zijn, en dat bij een verbouwing soms wel de zichtbare leidingen zijn vervangen maar bijvoorbeeld die onder vloeren en in muren niet. Een schone meterkast bewijst dus weinig over wat er onder de vloer ligt.

In een appartement loopt het door andermans woning

3.023 van de Wormerveerse woonadressen zijn appartementen — 46 procent. Bij drinkwater roept dat een andere vraag op dan bij het riool, en die wordt zelden gesteld.

Bij het riool loopt het afvalwater naar beneden via een standleiding. Bij drinkwater gaat het de andere kant op: er is een stijgleiding die het water naar boven brengt, met per woning een aftakking naar de eigen watermeter.

Die stijgleiding is gemeenschappelijk. Zit er iets in dat vervangen moet worden, dan is dat geen opdracht van één bewoner maar van de vereniging — en het werk raakt meerdere woningen, want de leiding loopt er dwars doorheen.

Dat is de reden dat zulk werk in een appartementengebouw zelden per woning wordt gedaan en meestal in één keer voor het hele complex. Dat is praktisch én goedkoper, maar het vraagt wel dat het bestuur het agendeert in plaats van dat een bewoner het zelf regelt.

Woon je hier in een appartement en wil je weten wat er ligt, begin dan bij de VvE of de beheerder. Die weet vaak wat er bij eerdere renovaties is gedaan, en dat scheelt jou het onderzoek.

Wat we tegenkomen in leidingwerk van deze leeftijd

Lood is niet het enige waar leeftijd zich laat merken, en in de praktijk komen we andere dingen vaker tegen.

VERZINKT STAAL uit de decennia na de oorlog roest van binnenuit dicht. De leiding oogt gaaf terwijl de doorlaat langzaam kleiner wordt; het merk je aan druk die overal wat lager is geworden zonder dat er een lek is.

GEMENGDE MATERIALEN. Bij opeenvolgende verbouwingen is er aangetakt met wat er op dat moment gangbaar was. Koper op staal, kunststof op koper. Op die overgangen zit de zwakke plek, zeker waar verschillende metalen elkaar raken.

KNELKOPPELINGEN OP ONBEREIKBARE PLEKKEN. Onder vloeren, achter betimmering, in kruipruimtes. Ze houden jaren en dan opeens niet meer, en de schade is groter dan de reparatie omdat het lang onopgemerkt blijft.

Daarom is de vraag bij een oud pand zelden alleen “waar zit het lek”. Het is ook: wat ligt er, hoe loopt het, en is een nieuw tracé over een andere route niet verstandiger dan het oude repareren. In een woning die al drie keer is aangepast, is dat vaak zo.

Wat wij in Wormerveer doen

Wormerveer ligt op ongeveer twaalf kilometer van onze standplaats in Landsmeer, en dat is dichtbij genoeg om ook bij een storing een reële optie te zijn.

Wij werken aan het leidingwerk binnen de woning: de aanvoer vanaf de watermeter, kranen en aansluitpunten, en het beoordelen van wat er ligt bij een pand van deze leeftijd. Bij een vervanging kijken we eerst naar het tracé en pas daarna naar de begroting — een leidingloop in een oud huis laat zich niet vanaf een foto beoordelen.

Wat wij niet doen is meten. Wil je zekerheid over lood, dan is dat een laboratoriumtest en geen loodgietersoordeel. Wij verkopen die niet en verdienen er niets aan; we zeggen alleen wat we zien.

Gaat het om een gemeenschappelijke stijgleiding, dan is er een opdracht van de VvE nodig voordat wij aan het werk gaan. Bel gerust om te overleggen wat er waarschijnlijk speelt — dat kost niets en het helpt je in het gesprek met het bestuur.