Cv-ketel in Uitgeest: drie buurten met een jaartal, de rest zonder

De tabel met de kolom die Castricum niet heeft

In hoofdstuk 5 van het Warmteprogramma gemeente Uitgeest 2025 staat een tabel met drie gebieden. Wij hebben de kolommen geteld: gebiedsnaam, aantal gebouwen in woningequivalenten, beoogde aanpak, “Aanw. Bev.”, start opstellen uitvoeringsplan, beoogde start uitvoer, en de aanpak tot die start. Zeven kolommen.

De vierde is de kolom waar het om gaat. In alle drie de rijen staat “Ja”.

Waldijk telt 835 woningequivalenten; het uitvoeringsplan wordt in 2026 opgesteld en de gemeente schrijft: “De beoogde einddatum voor gaslevering is dan 2040.” De Kleis telt er 1.059, start in 2027, en daar staat: “De beoogde einddatum voor gaslevering is dan in 2041.” De Koog is met 1.659 het grootst, start in 2028, met 2042 als beoogde einddatum.

Bij alle drie is de beoogde aanpak all electric. Samen gaat het om 3.553 woningequivalenten.

Dat is concreter dan wat de meeste gemeenten in dit werkgebied opschrijven, en het is de reden dat deze pagina bestaat. Maar het woord dat ervoor staat is beoogd, en de volgende twee blokken gaan over wat dat woord draagt.

Wat er nog tussen zit, volgens de gemeente zelf

De gemeente legt de volgorde zelf uit, en die volgorde is het antwoord op de vraag of je nu moet handelen.

Eerst de voorwaarde: “Een van de waarborgen in de Wgiw is, dat de gemeente moet aantonen dat er een geschikt alternatief beschikbaar is in het aangewezen gebied. Dit moet worden onderbouwd in het uitvoeringsplan voor dat gebied, voordat het omgevingsplan wordt aangepast.”

Lees die laatste woorden. Er moet eerst een uitvoeringsplan komen. Daarin moet worden aangetoond dát er een geschikt alternatief is. Pas daarna kan het omgevingsplan veranderen. En pas in dat omgevingsplan staat een termijn, die wettelijk op minimaal acht jaar ligt.

Over die uitvoeringsplannen zegt de gemeente: “We zullen voor de drie geselecteerde gebieden binnen 5 jaar een uitvoeringsplan opstellen, dus vóór 2030.” Voor De Koog begint dat opstellen in 2028.

Wat dat betekent voor een ketel die het vandaag begeeft: niets. Er is geen stap in dit traject die je verbiedt een toestel te vervangen, en er is geen moment waarop wachten je iets oplevert. Je zit hier niet koud voor een jaartal in een programma.

Waarom Uitgeest het doet — ze zegt het er gewoon bij

Het aardige aan dit document is dat het motief er onverbloemd in staat, in drie delen.

Het eerste is gedrag: “De gemeente gebruikt de aanwijsbevoegdheid als katalysator om de woningeigenaren te activeren om aan de slag te gaan in hun woning.” Een katalysator, niet een dwangmiddel — dat is de gemeente die opschrijft dat het instrument vooral bedoeld is om beweging te krijgen.

Het tweede is het net. Volgens het document geeft een opgenomen termijn de netbeheerder Liander meer noodzaak om de netverzwaring in die buurten naar voren te halen. Bij een all-electric aanpak is dat geen bijzaak: zonder zwaarder net kan een buurt niet massaal overstappen.

Het derde is geld. De gemeente wil voorkomen dat “in de toekomst onnodige collectieve kosten worden gemaakt, doordat er geen gasnet onderhouden hoeft te worden voor een relatief klein aantal inwoners”.

Dat is een eerlijke onderbouwing, en het verklaart ook waarom de gemeente de drie kansrijkste gebieden koos in plaats van de moeilijkste. Het verandert niet wat je met een kapot toestel doet, maar je weet waarom het jaartal er staat.

Drie gebieden hebben een jaartal — en drie gebieden niet

Uitgeest is klein genoeg om dit exact te maken. Naast de drie gebieden met een gebiedsaanpak schrijft de gemeente: “Er zijn drie gebieden waar vooralsnog geen gebiedsaanpak is gepland.”

Voor die bewoners geldt: “De inwoners in deze gebieden kunnen in hun eigen tempo verduurzamen en gebruikmaken van de gemeentelijke regelingen. Een gebiedsaanpak voor deze gebieden volgt in een volgend Warmteprogramma.”

Zes gebieden, waarvan de helft een beoogde einddatum heeft en de helft niets. Dat is de eerste vraag die je moet beantwoorden voordat de rest van dit document iets over jou zegt: hoor ik bij Waldijk, De Kleis of De Koog, of niet.

Zoek dat op bij de gemeente en ga niet af op hoe je buurt in de volksmond heet. De gemeente werkt met CBS-buurten, en de grenzen daarvan lopen zelden waar bewoners ze trekken.

En er is nog een voorbehoud dat de gemeente zelf maakt: “Voor de inzet van de aanwijsbevoegdheid kan eventueel in de uitvoeringsfase toch een kleiner gebied worden benoemd, mocht dit tijdens het opstellen van het plan toch praktischer blijken.” Ook binnen de drie gebieden ligt het dus nog niet vast.

Lees de tabel, niet de inleiding

Dit document is gemaakt in een gedeelde werkorganisatie. De gemeente schrijft het zelf op: “De gemeenten Bergen, Uitgeest Castricum en Heiloo maken gelijktijdig een Warmteprogramma vanuit de BUCH Werkorganisatie.” (De komma tussen Uitgeest en Castricum ontbreekt daar; we laten de zin staan zoals hij er staat.)

Dat gedeelde sjabloon is op één plek zichtbaar blijven staan. In de samenvatting, in de passage over het elektriciteitsnet, staat dat afstemming met Liander nodig is “omdat de gemeente Bergen – net als heel Nederland – steeds meer aanloopt tegen de grenzen van het elektriciteitsnet”.

In het Uitgeester warmteprogramma. Over Bergen.

Dat maakt het beleid niet onjuist en het is geen reden om het document weg te zetten. Het is wel een reden om je oordeel te baseren op de gebiedstabel en de toelichting per gebied, en niet op de algemene inleiding — want de tabel is het deel dat per gemeente is ingevuld.

Hetzelfde geldt andersom voor wie in Castricum woont: daar is de uitkomst tegengesteld, en ook dat staat niet in de inleiding maar in een aparte alinea. Zie de pagina over cv-ketels in Castricum.

Dit programma is al een keer omgegooid

Voordat je een jaartal uit 2025 als vaststaand behandelt, is het nuttig te weten wat er met het vorige plan gebeurde.

In de Transitievisie Warmte uit 2019 stond een warmtenet. In 2020 werd onderzocht of dat haalbaar was voor de Koog en Oude Dorp, inclusief een businesscaseberekening. De uitkomst: “Daaruit bleek dat een warmtenet financieel niet haalbaar was; de financiële bijdrage per aansluiting bleek te hoog.”

En dat had gevolgen voor welke buurt vooraan stond: “Door deze nieuwe inzichten valt Oude Dorp in dit Warmteprogramma af als startbuurt, zie hoofdstuk 5.” Vandaar dat Oude Dorp niet in de tabel van drie staat en De Koog wel.

De gemeente heeft ook al opgeschreven wanneer ze er opnieuw naar kijkt: “Bij de vaststelling van het volgende Warmteprogramma in 2030 beschrijven we de voortgang in de gebieden waar we de aanwijsbevoegdheid willen inzetten.”

Dus: één ronde eerder verdween een collectieve oplossing en verschoof een startbuurt, en in 2030 wordt de balans opnieuw opgemaakt — ruim vóór 2040. Dat is geen reden om het programma te negeren. Het is wel de maat waarmee je zo’n jaartal moet wegen tegen een toestel dat nu twaalf jaar oud is.

Wat dit wél verandert aan een ketelbeslissing hier

Twee dingen, en allebei zijn ze bescheidener dan mensen verwachten.

Het eerste: als je in Waldijk, De Kleis of De Koog woont en je toestel is nog goed, dan is het jaartal een reden om je volgende vervanging níet als eindstation te zien. Een installatie die op lagere aanvoertemperatuur werkt, is klaar voor elk alternatief dat erna komt. Dat is waterzijdig inregelen en de radiatorcapaciteit nalopen — werk dat vandaag al gas bespaart en later opnieuw rendeert.

Het tweede: het is een reden om isolatie eerder te plannen dan de warmtebron. De gemeente noemt bij De Kleis winst op glasisolatie en bij De Koog vooral de woningen uit de jaren zestig en zeventig; bij Waldijk is het overgrote deel gebouwd na 2000 en ligt de nadruk elders.

Wat het niet verandert: de vraag of je een defect toestel vervangt. Die beantwoord je op leeftijd, storingsfrequentie, leverbaarheid van onderdelen en de verhouding tussen reparatie en restwaarde — precies zoals in een gemeente zonder programma.

En laat je niets aanpraten met het argument dat het “van de gemeente moet”. Er is vandaag geen Uitgeester gebied aangewezen; er is een voornemen.

Wat wij in Uitgeest doen, en waar we stoppen

Uitgeest ligt op ongeveer 18,7 kilometer van onze standplaats in Landsmeer en is daarmee dichterbij dan Haarlem, Beverwijk en Alkmaar — plaatsen die wij al bedienden. Met 5.832 woningen waarvan 93 procent op aardgas gaat het om ruwweg 5.400 adressen met een eigen toestel.

Uitgeest is klein en er zitten installateurs in de kern zelf. Wij zijn dus niet de vanzelfsprekende keuze, ook al is de afstand beperkt. Waar wij voor in aanmerking komen is werk waar het uitmaakt wie het doet: een vervanging waarbij de rookgasafvoer en het vermogen kloppen, onderhoud, of een installatie die waterzijdig goed ingeregeld moet worden.

Met 22 procent appartementen — het laagste aandeel van de drie IJmond-plaatsen die wij bedienen — komt de vraag wie de opdracht mag geven hier het minst vaak langs. En 782 woningen zijn van voor 1945; in die oude kern bepaalt vooral of een leidingtracé zich laat volgen hoe een klus verloopt.

Wat wij niet doen: warmtepompen plaatsen, en subsidieadvies geven. Bij alle drie de gebieden staat all electric als beoogde aanpak, en dat is een ander traject en een andere partij. Bij een storing hoor je aan de telefoon of het vandaag lukt, en als het antwoord nee is zeggen we dat meteen.