Purmerend: je warme water komt uit een apparaat dat niet van jou is

Geen ketel, geen boiler, geen geiser

De meeste woningen in deze stad missen het toestel waar loodgieterswerk elders omheen georganiseerd is.

SVP, het warmtebedrijf van de gemeente, formuleert het onomwonden: “CV-ketels, boilers, of geisers zijn in een huis met netwarmte overbodig.” Er hangt dus geen combiketel in de kast en geen geiser in de badkamer.

Over hoe groot dat deel is, lopen de tellingen uiteen en dat zeggen we er liever bij dan dat we er een getal van maken. Onze eigen buurtcijfers komen uit CBS-tabel 85984NED en zetten 68 procent van de woningen op stadsverwarming en 25 procent op aardgas. De gemeente schrijft op haar eigen projectsite: “SVP is een lokaal warmtebedrijf en levert warmte aan circa 27.000 klanten in Purmerend. Dat is ruim 75% van het aantal woningen in de stad.” En elders: “In onze gemeente zijn nog maar 25% van alle woningen niet aardgasvrij. Toch zijn dat meer dan 10.000 woningen.”

Die 25 komt twee keer overeen. De 68 en de 75 niet, en samen tellen ze niet netjes op. Wij rekenen dat gat niet weg. Wat er wél uit volgt is eenduidig: in verreweg de meeste Purmerendse woningen wordt het tapwater niet in de woning zelf gestookt.

Waar het warme water dan vandaan komt

Het antwoord is een warmtewisselaar, en de manier waarop die werkt bepaalt wat er in jouw leidingen zit.

SVP: “In de afleverset zit een warmtewisselaar om het leidingwater van waterleidingbedrijf PWN te verwarmen voor het warme tapwater in de keuken en in de badkamer. Dit water komt niet in (fysiek) contact met water uit het warmtenet.”

Dat laatste is de zin die de verwarring wegneemt. Uit je warmwaterkraan komt gewoon drinkwater van PWN. Het warmtenetwater — SVP noemt dat medium “gedemineraliseerd water met een pH van 9,5 tot 10” — blijft aan de andere kant van de plaat en komt nooit in je glas.

Het is dus geen voorraadvat maar doorstroming: er staat geen tank warm water klaar, het water wordt warm op het moment dat je de kraan opendraait. Dat lijkt op hoe een combiketel het doet, en de gevolgen voor het leidingwerk zijn ook vergelijkbaar — een lange leiding naar een verre tappunt betekent wachten, en een dood einde met stilstaand water is hier net zo ongewenst als elders.

Het verschil zit niet in de natuurkunde. Het zit in wie waarover gaat.

De grens ligt op een beugel in de meterkast

Bij drinkwater is de watermeter meestal de grens. Hier is dat een ander punt, en het staat op papier.

De Technische Aansluitvoorwaarden Kleinverbruikers van SVP zeggen in artikel 3.4.1: “De Leveringsgrens tussen het Bedrijf en de Verbruiker is daar waar de aanvoer- en retourleidingen van de Verwarmingsinstallatie aan de kogelkranen van de aansluitbeugel (zie bijlage 3) en de warm- en koudwaterleidingen op de aansluitbeugel worden aangesloten.”

Lees welke leidingen daar genoemd worden: niet alleen de verwarming, maar ook de warm- én koudwaterleiding. Jouw koudwaterleiding loopt hier dus naar de meterkast toe en wordt op die beugel aangesloten, en de warmwaterleiding vertrekt daar weer vandaan.

Alles vanaf die beugel de woning in is jouw installatie. SVP zegt het over een ander onderdeel maar met dezelfde strekking: “Dit deel van de installatie behoort tot de binneninstallatie en niet tot de verantwoordelijkheid van SVP.”

Praktisch betekent dat: een lek in de badkamer, een kraan die niet warm wordt, een leiding die verlegd moet worden bij een verbouwing — dat is loodgieterswerk en daar bel je ons voor. Wat op en achter de beugel zit, is een andere partij.

Het apparaat waar wij niet aan mogen komen

Dit is de regel die het vaakst verrast, en hij komt niet van SVP maar van de wetgever.

SVP schrijft: “Indien deze afleverset niet goed meer werkt en vervangen moet worden, dient dit volgens de Warmtewet door SVP te gebeuren.” En met de reden erbij: “Omdat de afleverset zo'n duidelijke invloed heeft op het functioneren van de warmtelevering, heeft de wetgever ervoor gekozen dat alleen de warmteleverancier de afleverset mag vervangen.”

Daar staat vervangen — niet aanraken, niet onderhouden. Voor onderhoud hangt het aan het eigendom. Is de set van SVP, dan doen zij het. Is hij van jou, dan schrijft SVP dat er een onderhoudscontract afgesloten kan worden bij een erkende lokale installateur, en daarbij: “Is de afleverset ouder dan 15 jaar, kan deze beter vervangen worden.” Van wie de set is, vind je volgens SVP terug op je facturen.

Er zit nog een grens omheen. De aansluitvoorwaarden bepalen: “Verzegelingen, die door of vanwege het Bedrijf zijn aangebracht op kranen, op de Meetinrichting of op andere toestellen die deel uitmaken van de aansluiting, mogen niet worden geschonden of verbroken.”

Wij houden ons daaraan, ook als het sneller zou zijn om dat niet te doen.

De inlaatcombinatie zit hier op een andere plek

Wie in een gaswoning werkt, kent de inlaatcombinatie van de boilervat- of ketelaansluiting. In een netwarmtewoning staat letterlijk voorgeschreven waar hij hoort en wie hem plaatst.

De aansluitvoorwaarden, artikel 5.5.13: “De warm tapwaterinstallatie moet door middel van een stopkraan worden aangesloten. In de koudwaterleiding dient door de Installateur voor de warmtewisselaar een inlaatcombinatie (KIWA keur) met een afvoer op de riolering inclusief stankslot geplaatst te worden.”

Drie dingen tegelijk, en alle drie zijn ze loodgieterswerk: een stopkraan op de warmwaterinstallatie, een gekeurde inlaatcombinatie in de kóudwaterleiding vóór de wisselaar, en een echte rioolafvoer met stankslot voor het water dat die inlaatcombinatie afblaast. Dat laatste wordt in artikel 5.3.8 nog eens apart belegd: “De Aannemer verzorgt een rioleringsafvoer ten behoeve van lekwaterafvoer van de inlaatcombinatie.”

Een afvoerslangetje in een emmer of op de vloer is dus geen uitvoering die aan deze voorwaarden voldoet. Het is bovendien het detail dat je pas mist op het moment dat de inlaatcombinatie doet wat hij hoort te doen, en dat is meestal 's nachts.

Regels voor het tracé die je elders niet tegenkomt

Er staan in dezelfde voorwaarden een paar eisen die rechtstreeks bepalen hoe je hier leidingen legt.

OVER DE LOOP NAAR DE BEUGEL, artikel 5.3.7: “Deze aansluitleidingen dienen zo kort mogelijk te zijn. Tevens dienen zij zodanig te worden aangelegd, dat zij zover mogelijk van de koudwaterleidingen verwijderd blijven en deze zeker niet (onderlangs) kruisen.” Warm en koud mogen elkaar dus niet onderlangs kruisen — een regel die in een gewone meterkast niemand stelt.

OVER WAT ER NIET IN DE METERKAST MAG, artikel 5.3.4: “Het plaatsen van verdelers en appendages en/of het maken van Stijgleidingen, welke deel uit maken van de Installatie van de klant, is niet toegestaan in de Meterkast.” Wie bij een badkamerverbouwing een verdeler kwijt moet, kan die hier dus niet naast de afleverset hangen.

OVER LEIDINGEN IN DE VLOER, artikel 5.5.7: “Koppeling van leidingen in (afwerk)vloeren is niet toegestaan. De leidingen dienen uit één geheel te bestaan in de (afwerk)vloer.”

En over materiaal, artikel 4.4: “Ter voorkoming van corrosie is de toepassing van fiber, aluminium en aluminium legeringen in de Verwarmingsinstallatie verboden.” Daarbij: “Appendages van messing moeten gemaakt zijn van ontzinkingsbestendige messing.”

Dat laatste gaat over de verwarmingskant, niet over je tapwater. We noemen het omdat het dezelfde meterkast en vaak dezelfde klus betreft.

Onder de vloer ligt niet alleen jouw leiding

Een loodgieter komt in Purmerend regelmatig in de kruipruimte, en daar ligt hier iets waar je rekening mee moet houden.

De aansluitvoorwaarden, artikel 5.2.1: “De hoofd- en aansluitleidingen, door of in opdracht van het Bedrijf aan te leggen, worden door de kruipruimte van de bebouwing gevoerd. De leidingen worden onder de fundatie door de bebouwing binnengevoerd.” In het informatieblad over onderhoud staat hetzelfde vanuit de woning gezien: “Over het algemeen komen die ondergrondse leidingen in de kruipruimte van een (hoek)woning/bedrijfspand uit de grond. Deze leidingen vertakken zich tot smallere leidingen in de kruipruimte van de woning(en).”

Wat daar doorheen gaat, is heet. SVP: “Het warmtenet van SVP levert warmte en transporteert heet water tussen de 50 en 90 graden Celsius.”

De voorwaarden stellen ook een eis aan de ruimte zelf: “De kruipruimte dient van minimaal 600 mm vrije hoogte, vrij van grondwater en vrij van obstakels te zijn en te blijven.” Dat is geen formaliteit. Over water onder de vloer schrijft SVP: “Stalen leidingen (ook netwarmte) die onder water staan raken op den duur defect door corrosie.”

En over samenloop met ander leidingwerk, artikel 5.1.3: “Eventuele conflicten met binnenleidingen van derden, bijv. riolering dan wel constructies, dienen door de Aanvrager in overleg met andere (nuts)partijen te worden opgelost.” Kortom: je legt hier niet zomaar een nieuw tracé langs wat er al ligt.

Wat wij in Purmerend doen, en waar het ophoudt

Purmerend ligt op ongeveer vijftien kilometer van onze standplaats in Landsmeer, en dat is dichtbij genoeg om ook bij een storing een reële optie te zijn.

WIJ DOEN het leidingwerk vanaf de aansluitbeugel de woning in: koud- en warmwaterleidingen, kranen en aansluitpunten, het verleggen van een tracé bij een verbouwing, en de afvoeren die daarbij horen. Ook de stopkraan en de inlaatcombinatie uit het vorige blok vallen daaronder.

WIJ DOEN NIET de afleverset. Die is van de warmteleverancier of van jou, maar vervangen mag alleen SVP en dat is een wettelijke keuze, geen afspraak. Zit er lekkage bij de set, dan is de eerste vraag waar precies. Het informatieblad van SVP: “Als er een lekkage geconstateerd wordt die zich boven de afsluiters bevindt dan kan –door het dichtzetten van de afsluiters– de reparatie aan de installatie vrij eenvoudig worden uitgevoerd. Zit de lekkage echter onder de afsluiters dan moet de hoofdafsluiter in het regelstation in het wijkdeel worden dichtgezet.”

Onder de afsluiters gaat het dus niet meer om jouw woning maar om een heel wijkdeel, en dat is per definitie een melding bij SVP en geen klus voor een loodgieter. Wij zeggen dat aan de telefoon, ook als het betekent dat wij niet komen.