Cv-ketel in Monnickendam: eerst de vergunningsvraag

Wat vergunningvrij is, en wat niet

De regel is sinds 1 januari 2024 de Omgevingswet en niet meer de Erfgoedwet — dat laatste lees je nog vaak en het klopt niet meer. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed omschrijft vergunningvrij onderhoud aan een rijksmonument als noodzakelijke reguliere werkzaamheden gericht op behoud van de monumentale waarden, als detaillering, profilering, vormgeving, materiaalsoort en kleur niet worden gewijzigd.

Voor een cv-ketel pakt dat meestal gunstig uit. Een toestel vervangen op dezelfde plek, met dezelfde aansluitingen en dezelfde doorvoer, verandert aan geen van die vijf iets — aan de buitenkant is er niets te zien.

Het kantelt zodra er een nieuwe doorvoer moet komen. Een HR-toestel vraagt een andere afvoer dan een oud VR-toestel, en waar die naar buiten komt is per definitie zichtbaar. Dan is de vraag niet of het onderhoud is, maar of de gemeente Waterland het toestaat.

De praktische volgorde is daarom: kijk eerst of er een bestaande doorvoer is die hergebruikt kan worden. Is die er, dan is de zaak meestal eenvoudig. Is die er niet, leg het dan voor aan de gemeente vóórdat er een toestel besteld wordt.

Het oude gemetselde kanaal is hier het knelpunt

In panden uit de binnenstad zit vaak nog een gemetseld rookgaskanaal, gebouwd voor een toestel dat hete, droge rookgassen produceerde. Een HR-ketel doet het omgekeerde: die condenseert de waterdamp uit de rookgassen om er warmte uit terug te winnen, en dat levert licht zuur water op in het kanaal.

Zo'n kanaal is daar niet op berekend en kan van binnenuit worden aangetast. De gebruikelijke oplossing is een geschikte binnenvoering aanbrengen, maar of dat kan hangt af van de doorsnede en de staat — en dat is niet van buitenaf te zien.

Dit is de reden dat wij bij een vervanging in de binnenstad eerst naar het kanaal kijken en pas daarna naar het toestel. Een binnenvoering die niet past, ontdek je liever bij de opname dan op de dag dat de oude ketel er al uit is.

Het voordeel van deze route is dat er aan de buitenkant niets verandert: de doorvoer blijft waar hij zat, en daarmee blijft het binnen wat vergunningvrij onderhoud heet.

26 procent appartementen: twee sporen tegelijk

Monnickendam heeft met 26 procent het hoogste appartementenaandeel van de Waterlandse kernen — ongeveer 1.102 van de 4.238 woningen. Marken zit op 17 procent, Broek in Waterland op 15, Ilpendam op 12.

Dat is ongewoon voor een plaats van deze omvang, en het komt doordat er in de historische kern veel panden gesplitst zijn. Precies daar vallen twee regimes samen.

Het eerste is de VvE. Een individuele ketel in je eigen woning is van jou; een collectief rookgaskanaal, een gezamenlijke installatie of leidingwerk in gemeenschappelijke ruimtes is van de vereniging. Wat er precies onder valt, staat in het splitsingsreglement en dat gaat voor op wat gebruikelijk is.

Het tweede is het pand zelf. Wat er aan gevel of dak mag veranderen, is een zaak van de gemeente en niet van de VvE — ook al gaat het om een gemeenschappelijk deel.

In de praktijk betekent dat: bij een gesplitst pand in de kern heb je voor een nieuwe doorvoer zowel akkoord van de vereniging als toestemming van de gemeente nodig. Dat is geen bureaucratie maar twee verschillende vragen die allebei ja moeten zijn.

Wat je vooraf naar ons stuurt

Bij een adres in de binnenstad zijn drie foto's meer waard dan een telefoongesprek van tien minuten.

EEN: de huidige opstelling, met genoeg eromheen dat we de ruimte zien. Smalle trappen en lage zolders bepalen simpelweg wat er past en hoe het naar binnen komt.

TWEE: de gevel of het dak waar de afvoer nu uitkomt. Daarop zien we of er een bestaande doorvoer is en of het om een gemetseld kanaal gaat.

DRIE: de meterkast. Daarop zien we of er een gasaansluiting is en hoe die loopt.

Met die drie kunnen we vooraf zeggen of het binnen vergunningvrij onderhoud valt of dat er eerst een gang naar de gemeente nodig is. Dat scheelt in het tweede geval weken, want die volgorde is niet om te draaien.

Wat wij wel en niet bepalen

Wij zeggen wat er technisch kan en welke route het minst ingrijpend is. Wat er mág, is niet aan ons — dat loopt via de gemeente Waterland, en bij een rijksmonument kan de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed daarin adviseren.

Wat wel bij ons hoort en niet onderhandelbaar is: werk aan het gasverbrandingstoestel en aan de voorzieningen voor luchttoevoer en rookgasafvoer is voorbehouden aan een certificaathouder. Dat staat in artikel 6.45 van het Besluit bouwwerken leefomgeving, en het geldt onafhankelijk van of er een monumentenvergunning nodig is. Een vergunning vervangt die eis niet, en andersom ook niet.

Dat register is openbaar en doorzoekbaar op bedrijfsnaam en plaats — bij ons of bij wie dan ook. Wij staan erin onder BRL SI-6025, met SKG-IKOB als certificerende instelling.