Lekkage in Krommenie: oude leidingen op een zakkende bodem

Waarom dezelfde leiding twee keer breekt

Krommenie ligt op de Zaanse ondergrond, en een deel van de bebouwing van vóór 1970 staat op houten palen. Ongelijkmatige zetting betekent dat delen van een woning met verschillende snelheden zakken.

Een leiding die dwars door zo'n grens loopt, krijgt het hele hoogteverschil op één punt te verwerken — meestal bij een doorvoer door vloer of gevel, want daar zit hij klem. Wat er dan gebeurt hangt af van het materiaal: koper en kunststof geven iets mee, oud gietijzer en gegalvaniseerd staal breken.

Daaruit volgt de regel die hier vaker opgaat dan elders. Eén breuk in een oude leiding is pech. Een tweede in dezelfde leiding, een eindje verderop, is een patroon — en dan is een reparatie op één punt uitstel. Op dat moment gaat het gesprek niet over welk stuk we vervangen maar of het hele traject aan vervanging toe is, en of het in materiaal moet dat beweging opneemt.

Wat oud leidingwerk vertelt vóór het breekt

Gegalvaniseerd staal kondigt zijn einde aan, alleen wordt dat zelden als signaal herkend.

De zinklaag aan de binnenkant slijt, het staal eronder roest, en die roest hecht als een korst aan de wand. De leiding wordt van binnenuit steeds nauwer. Dat geeft twee klachten die los van elkaar gemeld worden: de waterdruk zakt geleidelijk over jaren, en het water is bij de eerste tap 's ochtends bruinig.

Dat het geleidelijk gaat is precies waarom mensen het niet opmerken — je went aan minder druk. De test is een vergelijking: loopt een kraan ver van de meter merkbaar slechter dan een kraan dichtbij, dan zit de vernauwing in het traject ertussen.

Op enig moment wordt de wand zo dun dat hij het begeeft. Dan is het geen drukprobleem meer maar een lekkage — en dat had je kunnen zien aankomen.

Wat je vaststelt voordat we eenentwintig kilometer rijden

Krommenie is na Assendelft het verste punt van ons werkgebied. Dat maakt het lonend om vooraf te weten waar we naar zoeken — drie metingen die samen bijna altijd de richting bepalen.

DE WATERDRUK VAN JE CV, een paar dagen op een vast moment. Een gesloten systeem hoort zijn druk vast te houden; loopt hij terug, dan zit het in de verwarming.

DE WATERMETERTEST. Alle kranen dicht, geen was- of vaatwasmachine, vulslang van de cv afgesloten. Beweegt het kleine wieltje nog, dan lekt de drinkwaterinstallatie; staat hij stil, dan niet.

HET PATROON IN DE TIJD. Verschijnt de plek na een douche en droogt hij daartussen op, dan zit het in een afvoer — die staat niet onder druk. Komt hij terug na een natte week, dan is het water van buiten.

Met die drie komen we binnen met een richting in plaats van met een vraag, en dat scheelt bij deze afstand een halve dag.

Repareren met materiaal dat meegeeft

Als de oorzaak beweging is, dan is dezelfde reparatie in hetzelfde materiaal een uitgestelde herhaling. Dat bepaalt hoe we het hier aanpakken.

Waar het kan leggen we een nieuw traject in materiaal dat vervorming opneemt, en vermijden we starre verbindingen precies op het punt waar het hoogteverschil zit. Een koppeling hoort niet ín een doorvoer maar ernaast, op een plek waar je er later bij kunt.

En we halen een oude leiding weg in plaats van hem af te doppen. In een afgedopte leiding staat water dat nooit ververst wordt; het RIVM stelt dat je geen legionella-longontsteking krijgt van installaties waarvan het water altijd boven de 60 °C komt of niet wordt verneveld, en een dode aftakking naar een douche voldoet aan geen van beide. Kost weghalen onevenredig veel breekwerk, dan zeggen we dat erbij — dan is het jouw afweging.

Funderingsherstel doen we niet. Blijkt uit onze bevindingen dat de fundering de onderliggende oorzaak is, dan zeggen we dat, en dan is het funderingsloket van Zaanstad de volgende stap.