Cv-ketel in Koog aan de Zaan: twee wijken, twee keer geen uitsluitsel

Twee wijken, en allebei bij de twintig

Statistisch valt de woonplaats Koog aan de Zaan samen met twee wijken: Oud Koog a/d Zaan en Westerkoog. Samen dekken ze postcodegebied 1541 en de 5.215 woningen die hier staan.

In de Transitievisie Warmte Zaanstad uit 2021 zit een bijlage waarin de gemeentelijke doorrekening — het Warmtetransitiemodel — naast de landelijke Startanalyse van het PBL is gelegd. Veertig buurten, twee modellen, en de vraag of ze hetzelfde zeggen.

Het antwoord: “Uit de vergelijking van de resultaten op buurtniveau blijkt dat 28 van de 40 buurten dezelfde uitkomst hebben in beide analyses. In 20 buurten is er een verschillende uitkomst.”

Die twee getallen tellen niet op tot veertig. Wij nemen over wat er staat en rekenen het niet glad.

In de tabel met die twintig buurten staan Oud Koog en Westerkoog allebei. Bij Oud Koog zet het gemeentelijke model warmtenet neer en de landelijke analyse all electric, met een kostenverschil van minder dan 10 procent ertussen. Van de twintig buurten geldt dat voor de meeste: het document schrijft dat het WTM in 14 van de 20 buurten een kostenverschil van minder dan 10 procent ziet.

Westerkoog is de regel waar gasnet tegenover warmtenet staat

De tweede Koogse wijk springt er in die tabel uit, en dat is met tellen vast te stellen.

In de twintig regels komt het woord gasnet twee keer voor, allebei in de kolom van de landelijke Startanalyse. Bij de ene regel staat daar all electric van het gemeentelijke model tegenover. Bij Westerkoog staat er warmtenet tegenover. Twee keer gasnet dus, en maar één keer met een warmtenet als alternatief ernaast.

En de gevoeligheidsanalyse maakt het niet zachter. Waar bij veertien van de twintig buurten staat dat het verschil kleiner is dan 10 procent, staat er bij Westerkoog dat het warmtenet 10 tot 30 procent goedkoper uitvalt. Dat is een grotere marge, in een regel waar de modellen het verst uit elkaar liggen.

Wat je daarvan moet meenemen is niet dat er een warmtenet komt. Het model dat rekent en de werkelijkheid die graaft zijn twee verschillende dingen — er ligt hier geen net en er is er geen in aanleg. Wat je meeneemt is dat de gemeente op deze wijk geen eenduidig antwoord had, zelfs niet op papier, en dat dat vijf jaar later nog steeds zo is.

In augustus 2025 stond de gemeente hier op straat

Het document uit 2021 wordt vervangen door het Zaans Warmteprogramma, en in de aanloop daarnaartoe is Koog aan de Zaan één van de plekken waar de gemeente bewoners heeft opgezocht.

In augustus 2025 hield Zaanstad straatinterviews met 149 bewoners, op vijf locaties: Assendelft, Wormerveer, Oud Koog, Zaandam Zuid en Zaandam Oost. Daarnaast liep er in september en oktober een online enquête onder ongeveer 150 bewoners, met de nadruk op mensen tussen de twintig en veertig.

Vier belangen kwamen daaruit naar voren en zijn meegenomen in de uitgangspunten: lage eindgebruikerskosten, snelle reductie van broeikasgassen en duurzaamheid van de bron, rekening houden met de capaciteit van het elektriciteitsnet, en aandacht voor koudebehoefte.

Honderdnegenenveertig gesprekken over een gemeente met tienduizenden woningen is weinig, en de gemeente presenteert het ook niet als meer. Het is wél de eerste keer dat Koog aan de Zaan in dit dossier bij naam als locatie voorkomt in plaats van als tabelregel.

Of het onderzoek naar een gebiedsplan hier van start is gegaan, is een andere vraag. Dat loopt op dit moment in Krommenie en Zaandam-Oost.

Een subsidieregeling die Zaandam Oost heet en 1541 noemt

Hier zit iets waar je bijna overheen leest. De Subsidieregeling Verduurzamen Woningen Zaandam Oost omschrijft haar eigen doel zo: “Doel van deze subsidieregeling is het verduurzamen van tenminste 650 bestaande woningen met 3 labelstappen of minimaal naar label B in Zaandam.”

In Zaandam. Maar het artikel over de doelgroep somt negen postcodegebieden op, en dat zijn er acht in de reeks 1501 tot en met 1508 — plus 1541. En 1541 is het postcodegebied waar Koog aan de Zaan onder valt.

De voorwaarden verder: eigenaar-bewoner van een bestaande woning in dat gebied, energielabel C tot en met G, en een WOZ-grens met peildatum 2022. Onder de maatregelen die de regeling opsomt staan dakisolatie, spouwmuurisolatie, vloerisolatie, glas van minimaal HR++, ventilatie en een hybride warmtepomp.

Wij leveren daar niets van en verkopen geen subsidieadvies. Wat wij wel doen is dit noemen, want de naam van de regeling brengt precies de mensen op het verkeerde been die er misschien wel voor in aanmerking komen.

Of jouw adres eronder valt, staat niet vast met de plaatsnaam maar met de postcode: volgens dezelfde postcodegegevens begint de reeks van buurplaats Zaandijk óók in 1541. De grens loopt hier dus niet netjes langs de plaatsnaam, en de gemeente heeft er een subsidiecheck voor waarin je postcode, WOZ-waarde en energielabel invult.

En wie er bij zo’n regeling aan de deur komt

Op diezelfde subsidiepagina staat een waarschuwing die de gemeente niet voor niets zelf heeft opgeschreven, en die hier hoort omdat wij in hetzelfde vak zitten.

“Steeds meer bedrijven verspreiden flyers of gaan langs de deuren met aanbiedingen voor woningisolatie of verduurzaming. Sommige bedrijven wekken daarbij de indruk dat zij samenwerken met de gemeente Zaanstad. Dat is niet het geval.”

En wie er dan wél mee samenwerkt: “Alleen Klimaatstarters, de WoonWijzerWinkel en Energieloketten werken in opdracht van of samen met de gemeente.”

Wij staan niet in dat rijtje, en we doen ook niet alsof. Wij zijn een installatiebedrijf: wij plaatsen en onderhouden cv-ketels. Komt er iemand aan de deur die zegt namens de gemeente te komen, dan is dat volgens de gemeente zelf niet zo.

De gemeente voegt er iets eerlijks aan toe: je mag natuurlijk wél op zo’n aanbod ingaan, en ook dan kun je gemeentelijke subsidies gebruiken. Het gaat om de suggestie van een gemeentelijk mandaat, niet om het bedrijf.

Drukte in de ondergrond, en waarom dat het tempo bepaalt

Er is een reden waarom een rekenuitkomst en een leiding in de straat zo ver uit elkaar liggen, en die staat in de Zaanse strategie duurzame collectieve warmtevoorziening onder een kopje dat letterlijk Drukte in de ondergrond heet.

“Er zijn een aantal oude buurten met hele smalle straten waar de inpassing van (nieuwe) infrastructuur een flinke opgave is.”

En concreter: “In sommige buurten passen warmtenetbuizen en riolering niet naast elkaar en kan er alleen een warmtenet worden aangelegd op het moment dat de riolering wordt vervangen.”

Welke buurten dat zijn, staat er niet bij. Wij vullen dat niet in. Wat er wél staat is dat het ook voor de elektrische kant geldt: in diezelfde buurten is een uitbreiding van het elektriciteitsnet nodig om de toename van het verbruik op te vangen.

Dat betekent dat het tempo van dit soort trajecten niet door de techniek in jouw woning wordt bepaald maar door de rioolvervangingsplanning van de straat. Dat is een geruststellende gedachte als je vanavond zonder warm water zit: die twee agenda’s hebben niets met elkaar te maken.

Wat de gemeente van zichzelf eist voordat er iets besloten wordt

Sinds 1 januari 2026 bestaat er een wet waarmee een gemeente kan besluiten dat een buurt van het aardgas afgaat. Zaanstad schrijft er in haar uitgangspunten iets bij dat vaker vergeten wordt dan de bevoegdheid zelf: “In de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) staat dat gemeenten moeten aantonen dat plannen uitvoerbaar zijn, voordat besloten kan worden dat een buurt van het aardgas afgaat.”

Uitvoerbaar aantonen komt dus vóór besluiten. En over de ruimte die daarvoor nodig is, is de gemeente eerlijk: “De beschikbare ruimte in Zaanstad is beperkt (zowel ondergronds, bovengronds maar ook in sommige woningen).”

Ook in sommige woningen. Dat laatste zinsdeel is het deel dat telt zodra er iets in een bestaande opstelplaats moet passen, en het zegt precies wat wij in de praktijk tegenkomen: een technische ruimte die past bij wat er nu hangt, is niet vanzelf een ruimte die bij iets anders past.

Daarnaast staat er een betaalbaarheidstoets: “Soms lijkt een oplossing de beste keuze voor de samenleving als geheel. Maar die oplossing is niet altijd betaalbaar voor de eindgebruiker.” En dan: “Is de oplossing voor hen niet te betalen? Dan kiezen we voor een andere oplossing of zorgen we voor extra financiële hulp.”

Drie horden dus, voordat een buurtkleur iets wordt waar je iets van merkt: uitvoerbaar, betaalbaar, en pas dan besloten.

Wat er in het nieuwe programma bij komt: koeling

Het Zaans Warmteprogramma is een ander soort document dan zijn voorganger, en één verschil is voor een verwarmingsinstallatie relevant.

De gemeente schrijft over de reikwijdte: “Hoewel de focus van warmtetransitiebeleid in de afgelopen jaren vooral op warmte ligt, krijgt de koeling van woningen en andere gebouwen een steeds belangrijkere rol.”

En over wat er dan komt te staan: “Hierin staat per gebied wat voorlopig de beste oplossing is voor aardgasvrije verwarming en koeling. Ook staat erin in welke volgorde (fasering) de gebieden worden aangepakt.”

Voorlopig, en per gebied. Vaststelling staat gepland voor december 2026, en de keuze om wel of niet te kunnen koelen legt de gemeente niet in het programma maar in de latere gebiedstrajecten, waar bewoners dat volgens haar zelf afwegen.

Waarom dit hier staat: een cv-ketel verwarmt en koelt niet. Dat is geen gebrek en geen verwijt aan het toestel — het is gewoon wat het is. Maar als koeling in jouw afweging meespeelt, dan is dat een gesprek over een ander soort installatie, en dan zeggen we dat liever nu dan nadat er iets hangt.

Wat wij in Koog aan de Zaan doen, en waar we stoppen

Koog aan de Zaan ligt op ongeveer vijftien kilometer van onze standplaats in Landsmeer, ingeklemd tussen Zaandam en Zaandijk. Van de 5.215 woningen wordt 93 procent met aardgas verwarmd: ruwweg 4.850 adressen met een eigen toestel. Er ligt geen warmtenet.

Wij plaatsen en onderhouden cv-ketels. Geen warmtepompen, geen warmtenetaansluitingen, geen subsidieadvies en geen isolatie. Adviseert de gemeente bij vervanging iets anders dan wij leveren — dat doet ze — dan lees je dat hier terug in plaats van dat je er later achterkomt.

Met 26 procent appartementen zit ongeveer een op de vier woningen hier in een complex. Voert het toestel af via een gedeeld kanaal, dan ligt de toestelkeuze niet vrij en is dat kanaal van de vereniging: dan komt de opdracht daarvandaan en niet van de bewoner. Een foto van de opstelling scheelt aan de telefoon een heel gesprek.

Vijftien kilometer is dichtbij genoeg om bij een storing een reële optie te zijn. Of het vandaag lukt hoor je meteen, en als het antwoord nee is zeggen we dat ook meteen — dan kun je verder zoeken in plaats van wachten.