Verstopping in Haarlem: eerst de grens, dan pas de loodgieter

De regel die je de hele rekening kan kosten

Gemeente Haarlem maakt het onderscheid dat de meeste gemeenten maken — hoofdriool is van hen, eigen terrein is van jou — maar zij zetten er één zin bij die je zelden ergens anders zo expliciet leest.

“Een verstopping in het hoofdriool (het deel van de gemeente), meldt u bij ons. Wij komen zo snel mogelijk langs om de verstopping te verhelpen.” En daarnaast: “Zit de verstopping op uw eigen terrein, dan moet u zelf een loodgieter inschakelen en betalen.”

Dan volgt de zin die het verschil maakt: “U krijgt geen geld terug als u zelf een loodgieter hebt laten komen maar het probleem blijkt toch onder gemeentegrond te zitten.”

Lees die nog een keer. Het gaat niet over wie er gelijk heeft. Het gaat erover dat de volgorde onomkeerbaar is. Bel je eerst een loodgieter en blijkt het gemeentewerk, dan heb je een factuur waarvoor niemand opdraait behalve jij — ook al had de gemeente het kosteloos verholpen als je daar was begonnen.

Dat is een ongemakkelijk ding om als loodgieter op je eigen site te zetten, want het stuurt werk weg. Wij zetten het er toch op, omdat de situatie waarin wij zwijgen precies de situatie is waarin jij onnodig betaalt. Het meldnummer voor het hoofdriool is 088 712 37 27, en melden kan ook via het online formulier van de gemeente.

Waar de grens precies ligt, in centimeters

“Erfgrens” klinkt duidelijk tot je in een Haarlems huis staat en moet aanwijzen waar hij loopt. De gemeente heeft het gelukkig vastgelegd, niet in de publieksinformatie maar in de technische leidraad die aannemers krijgen bij het maken van een aansluiting.

De eis luidt: “ontstoppingsstuk binnen 50 cm van de gevel (fundering) indien de gevel de erfgrens is, anders binnen 50 cm vanaf de erfgrens.”

Daar staat een tweedeling in die voor Haarlem belangrijker is dan voor de meeste plaatsen. In een wijk met voortuinen ligt het ontstoppingsstuk een halve meter voorbij je erfgrens, in de stoep. Maar in de oude stad staan de huizen met de gevel direct aan de straat — dáár ís de gevel de erfgrens, en dan zit het ontstoppingsstuk binnen een halve meter van je eigen voorgevel.

Dat is het punt waar jouw leiding ophoudt en die van de gemeente begint. Alles aan de huiskant ervan is jouw werk; alles aan de straatkant is dat van de gemeente. In de leidraad staat het ook zo verdeeld: de aanvrager legt de aansluiting tot aan de erfgrens of de gevel aan en plaatst daar de ontstoppingsput, en het restant vanaf die put buiten openbaar gebied is opnieuw voor de aanvrager.

Weet je waar dat stuk ligt, dan weet je bij een melding meteen welke kant je bedoelt. Weet je het niet, dan is het de moeite waard om er één keer naar te zoeken op een droge dag in plaats van op de avond dat het water in de gang staat.

Eigendom en onderhoud zijn hier niet hetzelfde

Hier zit een tweede misverstand, en het werkt in jouw nadeel als je het verkeerd om hebt.

De gemeente schrijft: “Huisaansluitingen op het riool zijn particulier eigendom. U betaalt de kosten van de aanvraag en aanleg van de rioolaansluiting. Wij betalen de kosten voor het beheer en onderhoud van het gedeelte van de rioolaansluiting in de openbare ruimte.”

Eigendom en onderhoudsplicht lopen dus níét gelijk. De aansluiting is van jou, ook het stuk dat onder de stoep doorloopt — maar het beheer en onderhoud van dat stuk in de openbare ruimte betaalt de gemeente.

Wie alleen het woord “particulier eigendom” leest, concludeert dat elke storing aan die leiding voor eigen rekening komt, en belt dus een loodgieter voor iets wat de gemeente had opgepakt. Wie alleen de onderhoudsregel leest, denkt dat de hele aansluiting van de gemeente is en meldt iets wat op eigen terrein zit.

De bruikbare samenvatting is niet “van wie is het”, maar “waar zit het”. De ligging bepaalt de rekening, niet de eigendomsakte. En de ligging is die halve meter uit de vorige alinea.

De toets die je zelf doet vóór je iemand belt

Je hoeft geen camera de leiding in te sturen om te weten aan welke kant het waarschijnlijk zit. Drie waarnemingen brengen je meestal ver genoeg om de juiste partij te bellen.

HOEVEEL AFVOEREN doen het slecht? Eén enkele afvoer — alleen de wastafel, alleen de wc — wijst naar een probleem vlak achter dat punt, dus diep binnen jouw eigen deel. Doen ze allemaal tegelijk moeilijk, en vooral: komt er water omhoog op het laagste punt van de woning als je elders doorspoelt, dan zit het verderop in de verzamelleiding en schuift de kans richting de erfgrens.

HEBBEN DE BUREN HET OOK? Dit is de sterkste aanwijzing die er is en hij kost één keer aanbellen. Een verstopping die tegelijk bij meerdere panden speelt, zit vrijwel zeker in het gemeenschappelijke deel — bij grondgebonden woningen in het hoofdriool, in een appartementengebouw in de standleiding. In beide gevallen ben jij niet degene die de loodgieter belt.

WAT DOET HET BIJ REGEN? Loopt het merkbaar slechter weg tijdens of vlak na een flinke bui, dan speelt er iets in het stelsel buiten je woning mee. Dat is een melding aan de gemeente waard voordat je iemand laat voorrijden.

Geen van de drie geeft zekerheid. Samen kantelen ze het vermoeden ver genoeg om de volgorde goed te krijgen, en de volgorde is hier het enige wat achteraf niet meer te herstellen valt.

In Haarlem liggen er vaak twee grenzen tussen jou en de leiding

Tot hier ging het over de erfgrens. In ruim de helft van de Haarlemse woningen ligt er nog een grens vóór die erfgrens.

54 procent van de 80.430 woningen is een appartement: ruim 43.000 gestapelde woningen, meer dan de complete woningvoorraad van welke andere plaats in dit werkgebied ook. In zo'n gebouw loopt jouw afvoer eerst naar een standleiding die van de vereniging is, en pas daarna naar de aansluiting die bij de erfgrens overgaat in gemeentewerk.

De vraag is dan niet meer waar het zit, maar waar het zit van de drie mogelijkheden — en elk antwoord heeft een andere opdrachtgever. In je eigen woning: jij. In de standleiding: het bestuur van de VvE. Voorbij de erfgrens: de gemeente.

En omdat 47 procent van de Haarlemse voorraad huur is, komt daar bij een gehuurd appartement een vierde partij bij. De hoofdregel uit het Besluit kleine herstellingen is dat ontstoppen van het binnenriool voor de huurder is “voorzover deze riolering voor de huurder bereikbaar is” — en een standleiding is dat niet.

Wij vragen daarom bij een aanvraag uit Haarlem eerder dan elders of je eigenaar of huurder bent en of er een VvE of beheerder is. Niet uit formaliteit: werk aan een gedeelde leiding zonder opdracht van de rechthebbende wordt achteraf door niemand betaald, en dan staat de rekening alsnog op jouw naam.

Wat wij hier doen, en waar wij stoppen

Eerlijk over de reikwijdte, want dat scheelt jou een voorrijbeurt.

WIJ WERKEN AAN HET BINNENRIOOL: de afvoeren in de woning, de sifons, de verzamelleiding binnen het pand tot aan het punt waar jouw verantwoordelijkheid eindigt. Dat is verreweg het grootste deel van alle verstoppingen en het is waar wij thuis zijn.

ZIT HET IN DE STANDLEIDING van een appartementengebouw, dan kunnen we het werk doen, maar niet op jouw telefoontje alleen. Daar is een opdracht van de VvE of de beheerder voor nodig. Bel ons gerust om te overleggen wat er waarschijnlijk aan de hand is — dat kost niets en het helpt je bij het gesprek met het bestuur.

ZIT HET VOORBIJ DE ERFGRENS, dan sturen wij je door naar de gemeente en niet naar onszelf. Nummer 088 712 37 27, of het meldformulier. Dat is niet nobel bedoeld, het is gewoon de goedkoopste route voor jou, en de zin over “geen geld terug” staat niet voor niets op de gemeentesite.

Wat je zelf kunt proberen voordat je iemand belt — de plopper-techniek, de sifon losdraaien, waarom chemische ontstopper het werk daarna gevaarlijk maakt — staat volledig uitgeschreven bij ontstopping van de wc. Dat herhalen we hier niet; deze pagina gaat over de vraag die daarvóór komt.

Wat je vastlegt voordat je belt

Bij een verstopping wordt er weinig genoteerd en veel gereconstrueerd. Vijf dingen die drie minuten kosten en het gesprek — met ons, met de VvE of met de gemeente — een stuk korter maken.

WELKE AFVOEREN het laten afweten en welke nog normaal doen. Dit is de belangrijkste, en het is precies wat mensen vergeten zodra de paniek erin zit.

SINDS WANNEER, en of het geleidelijk slechter werd of van het ene op het andere moment. Geleidelijk wijst op opbouw, plotseling op iets dat erin terecht is gekomen.

OF ER WATER OMHOOG KOMT ergens anders in de woning als je doorspoelt, en zo ja waar. Dat lokaliseert het probleem beter dan welke beschrijving ook.

EEN FOTO van de situatie en, als je hem kunt vinden, van het ontstoppingsstuk buiten. Bij een discussie over welke kant van de grens is een foto met datum meer waard dan een herinnering.

WIE ER AL GEWEEST IS en wat die gedaan heeft. Is er al chemische ontstopper gebruikt, zeg dat er meteen bij — dat verandert hoe er veilig gewerkt kan worden en het is geen detail dat je moet laten ontdekken.

Waarom dit in Haarlem vaker misgaat dan in een dorp

Dezelfde regels gelden in Ilpendam en in Haarlem. Toch loopt het hier vaker verkeerd af, en dat komt door twee dingen die met schaal te maken hebben.

Het eerste is dichtheid. In een dorp met vrijstaande en rijwoningen op eigen grond ligt er tuin tussen je gevel en de openbare weg, en is de erfgrens iets wat je kunt aanwijzen. In een gesloten bouwblok waar de voorgevel de erfgrens ís, ligt de scheiding binnen een halve meter van je eigen muur — en daarmee ligt een verstopping in de gang letterlijk op centimeters van de grens.

Het tweede is de gestapelde bouw. 43.000 appartementen betekent dat de meest voorkomende situatie hier niet één eigenaar met één leiding is, maar meerdere huishoudens op één buis met een bestuur ertussen. Elke extra partij is een extra kans dat er iemand handelt zonder dat de rechthebbende het weet.

De conclusie is niet dat het ingewikkeld is. De conclusie is dat de vijf minuten die je besteedt aan uitzoeken aan welke kant het zit, in Haarlem meer opleveren dan waar dan ook in ons werkgebied — en dat het de enige stap is die je achteraf niet meer kunt overdoen.