Haarlem gaat van het gas af — en toch vervang je die ketel gewoon

Wat er precies is vastgesteld

Op 17 februari 2026 heeft Haarlem het Warmteprogramma 2026–2030 definitief vastgesteld. Dat is geen verkenning of visiedocument maar staand beleid, en dat maakt Haarlem in ons werkgebied uitzonderlijk.

Het doel staat er onomwonden: “Haarlem wil in 2040 aardgasvrij zijn: alle huizen en gebouwen worden dan verwarmd met een duurzame warmtebron.”

De werkwijze is per buurt. De gemeente schrijft: “We wijzen per buurt een duurzame warmtebron aan (zoals een warmtenet of warmtepomp), maar bewoners houden altijd de vrijheid om een eigen aardgasvrij alternatief te kiezen.”

Lees die tweede helft goed. Er wordt een bron aangewezen voor de buurt, niet voor jouw woning. Wat er in jouw huis komt te hangen blijft jouw keuze — ook als de buurt een warmtenet krijgt.

Met 80.430 woningen waarvan 91 procent op aardgas gaat dit over ruwweg 73.000 adressen met een eigen ketel. Dat is meer dan de complete woningvoorraad van Zaandam en Purmerend samen, en het verklaart waarom Haarlem hier als enige een uitgewerkt programma heeft.

Minimaal acht jaar, en waarom dat het advies bepaalt

Dit is de zin die alles verandert aan hoe je zo'n programma moet lezen: “na vaststelling van een wijkwarmteplan duurt het nog minimaal 8 jaar voordat een buurt echt van het gas afgaat.”

En let op waar die acht jaar beginnen te lopen: bij de vaststelling van een wíjkwarmteplan, niet bij het warmteprogramma. Voor de meeste buurten is dat plan er nog niet eens. De termijn die je in de praktijk hebt, is dus langer dan acht jaar.

Een cv-ketel gaat gemiddeld vijftien jaar mee, en een toestel dat nu stukgaat vervang je niet voor een periode die je kunt overbruggen met een noodoplossing. Er is hier geen scenario waarin je met een kapotte ketel de winter door moet omdat er misschien over acht jaar iets komt.

De eerlijke conclusie is dus onspannend: is je ketel aan vervanging toe, vervang hem. Het warmteprogramma is een reden om te wéten wat er speelt, geen reden om te wachten.

Wat het wél verandert: als je toch al aan een grotere ingreep dacht — isolatie, een verbouwing — dan is dit het moment om die twee sporen bij elkaar te leggen. Een goed geïsoleerde woning werkt beter op een ketel én is klaar voor wat er daarna komt.

Welke buurten als eerste, en wat dat betekent

De webpagina van de gemeente noemt het programma maar niet welke buurt wanneer. Dat staat in de samenvatting, in een tabel met per buurt een oplossing en een termijn.

In de categorie 0 tot 3 jaar, met een warmtenet als voorgenomen oplossing: de Archimedesbuurt en Erasmusbuurt in Meerwijk; de Geleerdenbuurt, Geneesherenbuurt en Professorenbuurt in Boerhaavewijk; Rozenprieel Noord en Zuid; de Waarderpolder; Zuiderpolder Noord en Zuid; en delen van Molenwijk — Ellertsveld, Hondsbos-Dever, De Burgen, Saeftinge-Nemelaar en de Waddenbuurt, met uitzondering van delen van na 1995.

Twee gebieden krijgen in diezelfde termijn juist géén warmtenet maar individuele of kleinschalige warmtevoorzieningen: het Ramplaankwartier en De Krim in het Te Zaanenkwartier.

Dat onderscheid is belangrijker dan het lijkt. Staat er bij jouw buurt een warmtenet, dan is er ooit iets om op aan te sluiten. Staat er individueel, dan komt er geen collectieve voorziening en blijft de keuze bij jou en je woning — nu en later.

En let op de kolomkop in de tabel zelf: er staat “Planning (voornemen)”. Het is een voornemen, geen toezegging. Bij de termijn hoort bovendien wat de samenvatting erover zegt: “Voor de voorbereiding en aansluiting wordt een redelijke termijn per buurt bepaald en die is minimaal 8 jaar.” Die acht jaar beginnen ná het wijkwarmteplan, niet nu.

Aansluiten is niet verplicht, en dat blijft zo

Rond aardgasvrij circuleert veel dat niet klopt, en het bekendste misverstand is dat je op enig moment gedwongen wordt aan te sluiten op wat de gemeente kiest.

Haarlem legt het anders vast: er wordt per buurt een bron aangewezen, maar “bewoners houden altijd de vrijheid om een eigen aardgasvrij alternatief te kiezen”.

Dat betekent praktisch dat je drie routes hebt als het zover is. Meedoen met wat de buurt krijgt. Zelf iets anders kiezen dat ook aardgasvrij is. Of, tot die tijd, gewoon je ketel houden en vervangen wanneer dat nodig is.

Wat wij daaruit afleiden voor het advies: laat je niet iets aanpraten met het argument dat het “moet van de gemeente”. Als iemand dat zegt bij een offerte — voor een warmtepomp, voor een aansluiting, voor wat dan ook — dan klopt de onderbouwing niet met wat de gemeente zelf publiceert.

En wij zeggen er meteen bij wat wij wel en niet doen: wij plaatsen en onderhouden cv-ketels. Een warmtepomp is een ander traject en een andere partij. Dat is geen verkoopargument voor de ketel, het is gewoon waar onze grens ligt.

Wat er wél verstandig is om nu te doen

Als wachten geen strategie is en gedwongen aansluiten niet bestaat, wat dan wel? Drie dingen die in beide scenario's renderen.

ISOLEREN. Dit is het enige dat je nooit spijt van krijgt. Een beter geïsoleerde woning heeft een lagere aanvoertemperatuur nodig, wat het rendement van een ketel verhoogt én de voorwaarde is om ooit op een warmtepomp of een laagtemperatuurnet te kunnen. Het werkt vandaag en het werkt over tien jaar.

DE INSTALLATIE OP ORDE BRENGEN. Waterzijdig inregelen zorgt dat elke radiator krijgt wat hij nodig heeft, zodat de aanvoertemperatuur omlaag kan zonder dat er een kamer koud blijft. Dat is precies dezelfde ingreep die je later nodig hebt bij lagere temperaturen.

BIJ VERVANGING NIET TE GROOT KIEZEN. Een ketel die te zwaar is bemeten schakelt kort en vaak, wat het rendement drukt en het toestel sneller laat verslijten. Bij een woning die je gaat isoleren geldt dat dubbel — de warmtevraag wordt kleiner, niet groter.

Deze drie hebben gemeen dat ze los staan van welke route je buurt uiteindelijk krijgt. Dat maakt ze de veilige investering in een situatie waar de rest nog niet vaststaat.

Haarlem heeft geen loket, en dat is het weten waard

Wie in Haarlem advies zoekt over verduurzamen, loopt tegen iets aan dat in de omliggende gemeenten anders is: er is geen energieloket onder één naam.

In Alkmaar is dat er wel — één loket, één ingang, gratis en onafhankelijk advies. In Haarlem is het versnipperd over verschillende partijen, elk voor een deel van de vraag: een route voor VvE's, een aparte voor monumenten, een inloopspreekuur, energiecoaches via een andere organisatie, en isolatieacties die per doelgroep verschillen.

Dat is geen verwijt maar een praktisch punt: reken er niet op dat één telefoontje je hele vraag beantwoordt. Wie een monument heeft, een VvE bestuurt of gewoon wil isoleren, komt bij verschillende loketten uit.

Wij zijn geen van die loketten en doen geen subsidieadvies. Wat wij wel kunnen: zeggen wat er technisch mogelijk is met de installatie die er hangt, en wat een verstandige volgorde is. Voor de financiële kant is de gemeente het juiste adres.

Eerlijk over waar we hier staan

Haarlem is met 80.430 woningen de grootste markt in ons werkgebied en ligt op ongeveer twintig kilometer van onze standplaats in Landsmeer. Wij zijn hier niet de grootste partij en beweren dat niet.

Waar wij voor in aanmerking komen is werk waar het uitmaakt wie het doet: een vervanging waarbij de rookgasafvoer klopt en het vermogen past bij de woning, onderhoud, of een installatie die waterzijdig goed ingeregeld moet worden.

Met 54 procent appartementen komt hier vaker dan elders de vraag langs of er een collectief rookgaskanaal is. Is dat zo, dan ligt de toestelkeuze niet vrij: het toestel moet op dat specifieke kanaal zijn toegelaten, en dat kanaal is van de VvE. Stuur dat mee bij je aanvraag, dan weten we vooraf wat er überhaupt in aanmerking komt.

Bij een storing op een koude avond hoor je aan de telefoon of het vandaag lukt. Als het antwoord nee is, zeggen we dat meteen.