Lekkage in Assendelft: de eerste plaats met een slimme watermeter

PWN is hier begonnen, en dat staat er letterlijk

Onder de kop “Waar plaatst PWN slimme watermeters?” schrijft PWN twee zinnen die voor Assendelft anders uitpakken dan voor de rest van Noord-Holland.

“In maart 2025 zijn we in een wijk in Assendelft gestart met het plaatsen van slimme watermeters. We monitoren en beoordelen steeds hoe dit gaat.” En daarna: “Daarna zijn we van plan om de slimme watermeter in de rest van het PWN-gebied te plaatsen.”

Over de omvang schrijft PWN: “PWN is in 2025 gestart met de eerste plaatsing bij ongeveer 1.200 huishoudens.” Er staat niet bij of die 1.200 allemaal in Assendelft zitten, en de wijk wordt niet genoemd. Wat er wél staat, is dat het in totaal om ongeveer 750.000 watermeters gaat en dat de volgorde geheim is: “Het is nog niet bekend hoe deze planning verloopt en wanneer we in welk gebied gaan beginnen. We maken de planning niet openbaar.”

De praktische gevolgtrekking is kort. In Assendelft kan er al zo'n meter hangen; in de rest van dit werkgebied is dat voorlopig wachten. Kijken wat er bij jou hangt is dus geen weetje maar de eerste stap.

Vier cijfers links onderin: liters per uur

Dit is het verschil dat er bij een lek toe doet. PWN legt het aflezen zo uit: “Op de 4 cijfers links onderin het scherm van de slimme watermeter zie je het actuele gebruik in liters per uur.”

Een ouderwetse meter vertelt je of er iets stroomt — het wieltje beweegt of niet. Een getal in liters per uur vertelt je hoevéél er wegloopt, en dat is precies de vraag die bepaalt hoeveel haast er is. Een druppelende kraan en een gesprongen leiding geven allebei beweging, maar niet hetzelfde getal.

Zet dus alles uit wat water gebruikt en lees dat getal af. Staat er iets anders dan nul, dan stroomt er water terwijl niemand het gebruikt.

Eén eerlijke kanttekening erbij, want PWN zegt er zelf iets over wat makkelijk over het hoofd wordt gezien: “De sensoren van de slimme watermeter meten één keer per uur je watergebruik.” Hoe vaak het schermpje zelf ververst, schrijft PWN niet. Lees het getal daarom niet één keer maar een paar keer, met tijd ertussen, voordat je concludeert dat er niets aan de hand is.

De twee iconen die over een lek gaan

Op het schermpje kunnen iconen verschijnen, en PWN geeft er een lijst met betekenissen bij. Twee daarvan gaan rechtstreeks over waterverlies.

EEN KRAANTJE MET EEN DRUPPEL. PWN: “Er lekt ergens langzaam water weg. Controleer zelf op een druppelende kraan of een doorlopend toilet. Het icoontje verdwijnt weer, zodra er een tijd lang helemaal geen water wordt gebruikt.”

EEN GEBARSTEN PIJP. PWN: “Er wordt op dit moment zeer veel water gebruikt. Controleer direct waarom dat is. Sluit bij een plotseling lek zo snel mogelijk de hoofdkraan. Het icoontje verdwijnt als het gebruik weer normaal is.”

Het verschil tussen die twee is het verschil tussen geld en schade. Het eerste icoontje hoort bij verlies dat maanden kan doorlopen zonder dat je een natte plek ziet. Het tweede hoort bij iets dat nu aan het gebeuren is.

Let op wat er in beide zinnen staat over verdwijnen: het icoontje beschrijft de situatie van dit moment en houdt geen geschiedenis bij. Zie je er een, noteer dan welk icoon het was en hoe laat. Dat is later niet meer terug te halen van de meter zelf.

Drie iconen die niet over een lek gaan maar over de installatie

De overige iconen zijn minder bekend en zeggen vaak méér over waar je moet zijn.

EEN RONDE PIJL. PWN: “Het water stroomt de verkeerde kant op, dus van je woning naar het leidingnet. Bij de juiste montage houdt de keerklep het water tegen als dit gebeurt. Ook kan de watermeter verkeerd om zijn gemonteerd.” Dat is geen lekkage maar een terugstroombeveiliging die zijn werk niet doet, en het is werk aan de installatie.

EEN DRUPPEL MET EEN KRUIS. PWN: “Je watermeter staat droog.” Er komt dan géén water meer binnen. PWN verwijst voor dat geval naar zijn eigen storingsnummer 0800 023 23 55 — dat is de kant vóór de meter en dus niet ons werk.

EEN HAND. PWN: “Er is iets gebeurd waardoor je watermeter aangeeft dat deze niet meer betrouwbaar is.” Er is dan een meterverwisseling of controle nodig.

De winst van die lijst is dat je vóórdat er iemand komt al weet aan welke kant van de watermeter het zit. Bij een kraantje of een gebarsten pijp ligt het achter de meter en is het loodgieterswerk. Bij droogstand ligt het ervoor en is het PWN.

Er komt geen melding naar je toe

Dit is het punt waarop de meeste verwachtingen sneuvelen, en PWN is er zelf duidelijk over.

“Op dit moment bieden we je nog geen online tussentijds overzicht van je watergebruik via de slimme watermeter. In de toekomst willen we je deze en meer diensten aanbieden. Zoals bijvoorbeeld een melding bij een mogelijk lek.”

De gegevens gaan bovendien niet doorlopend weg: “De slimme watermeter stuurt deze informatie één keer per dag door naar PWN.” En zelf iets aankoppelen kan niet: “Nee, de slimme watermeter heeft geen uitleespoort waar je andere apparaten aan kunt koppelen.”

Ook de andere kant staat er, voor wie zich afvraagt wat er met zijn gegevens gebeurt. De uitleesfunctie staat standaard aan en je kunt hem als particulier laten uitzetten; PWN tekent daar wel bij aan: “Als je de uitleesfunctie uitzet, blijft de watermeter gegevens verzenden. Alleen het ontvangen en gebruiken van deze gegevens wordt bij PWN uitgezet.” Wat dat betekent voor de iconen op het schermpje, schrijft PWN er niet bij.

De slotsom is onromantisch. De waarschuwing bestaat, maar hij komt niet naar je toe. Je moet ernaartoe lopen en kijken.

Twee derde van Assendelft is van na 1995, en dat bepaalt of je erbij kunt

Als de waarschuwing op de meter blijft staan, dan is de vraag waar die meter hangt. PWN legt de scheidslijn precies op het bouwjaar: “In nieuwe huizen zit de watermeter meestal in de meterkast. In veel oudere woningen zit de watermeter in de kruipruimte onder het huis of in een buitenput.”

En dat is nu juist waar Assendelft uiteenvalt. Van de woningvoorraad is 66 procent gebouwd in 1995 of later: 1.824 woningen uit 1995–2005, 3.341 uit 2005–2015, 1.206 uit 2015–2025 en 320 van 2025 of later. Daartegenover staan 843 woningen van vóór 1945, 8 procent — het oudste deel van de plaats.

Voor die twee derde staat de meter dus binnen, in de meterkast — al waarschuwt PWN erbij dat hij daar “op enkelhoogte” zit, dus je moet ervoor bukken. Wie dat één keer weet, kijkt er voortaan bij het opnemen van de stoppenkast even naar.

In het oudste deel van Assendelft kan dezelfde meter onder een luik of buiten in een put zitten. Daar brandt een lekicoontje net zo trouw, alleen kijkt er niemand. Weet je niet waar je meter zit, dan is dat de eerste klus — niet als er water loopt, maar nu.

Wat de meterwissel van jouw installatie vraagt

Nu de wissel hier daadwerkelijk loopt, is dit het nuttigste dat een Assendelfter vooraf kan weten. PWN stelt voorwaarden aan de ruimte rond de meter, en twee daarvan zijn geen opruimklus maar installatiewerk.

“Zorg dat er een tweedelige koppeling zit tussen de watermeter en de binneninstallatie. Is die er niet, vraag dan een installateur om deze te plaatsen.” En: “Is de binneninstallatie van lood? Vraag dan een installateur om dit materiaal te vervangen. Vervang het lood minimaal over 1 meter lengte na de watermeter, maar voor uw eigen gezondheid het liefst helemaal.”

De rest is ruimte. In meterkast of kruipruimte: “Zorg voor minimaal 5 cm vrije ruimte onder de watermeter en 40 cm vrije ruimte aan de andere kanten”, bereikbaar “via een opening van minimaal 50 x 70 cm en maximaal 60 cm diep”. Bij een buitenput gelden er elf voorwaarden, waaronder dat de put niet dieper mag zijn dan 60 cm en dat beide putdeksels lichter dan 23 kg moeten zijn en een hijsoog moeten hebben.

Voldoet het niet, dan gaat de wissel niet door. PWN schrijft daarover: “Voor een aantal situaties werken wij aan een aanbod voor de nodige aanpassingen. We kunnen nu nog niet zeggen wanneer je dit aanbod krijgt.”

Wat wij hier wel en niet doen

Wij doen de kant achter de watermeter. De tweedelige koppeling plaatsen als die er niet is, loden binnenleiding vervangen, een keerklep herstellen die water de verkeerde kant op laat gaan, en een lek opsporen dat zich als icoontje of als getal in liters per uur aandient.

Wat we niet doen is de meter zelf verzetten, en dat is geen keuze van ons. PWN: “Je mag de watermeter niet zelf verplaatsen of door een installateur laten verplaatsen. Dit is verboden omdat de drinkwaterkwaliteit hierdoor in gevaar kan komen.” Wil je hem van buiten naar binnen, dan loopt dat via MijnAansluiting.nl en “tegen betaling van het gewone tarief”; PWN noemt op die pagina geen bedrag.

Eén ding om na te lopen in het oude deel van Assendelft, want de nieuwe meter is van kunststof en kunststof geleidt geen stroom. PWN: “Vroeger werd de stroomaansluiting soms geaard via de waterleiding. Dit is sinds 1980 verboden.” In Assendelft zijn 2.303 woningen — 22 procent — van vóór 1975 en dus zeker van vóór dat verbod. PWN adviseert: “Twijfel je of de aarding in je huis via de waterleiding loopt? Laat dit dan zelf controleren.”

Assendelft ligt op drieëntwintig kilometer, het verste punt van ons werkgebied. Bij een lek dat nú loopt hoor je aan de telefoon of het vandaag lukt.