Lekkage in Amsterdam: de test die Waternet zelf voorschrijft

De test met het rode driehoekje

Dit is de eerste stap bij elk vermoeden van een lek, en hij kost een minuut en nul euro.

Waternet schrijft het zo op: “Draai alle kranen goed dicht. Zet ook de wasmachine en vaatwasser uit. Laat de hoofdkraan open staan. Kijk een minuut lang naar het rode driehoekje op de watermeter.”

En de uitkomst: “Draait het rode driehoekje? Dan stroomt er toch water door de watermeter. Dan kunt u een lekkage hebben.”

Dat driehoekje is de gevoeligste aanwijzer op de meter — hij komt in beweging bij een doorstroming die te klein is om de cijfers te laten oplopen. Een lek dat je pas op de jaarafrekening zou zien, zie je hier meteen.

WAT ER MISGAAT BIJ DEZE TEST: de vaatwasser of wasmachine die stilstaat maar wel vult, een kraan buiten die je vergeet, een toilet dat onhoorbaar doorloopt. Loop ze langs voordat je concludeert dat er iets in de muur zit — een doorlopend toilet is de meest voorkomende oorzaak en de goedkoopste om te verhelpen.

Draait hij niet, dan zit het niet in je waterleiding. Dan is het vocht dat je ziet iets anders: een afvoer, condens, of van buiten.

Waternet stuurt je door, en dat is een aanwijzing

Wat opvalt aan die pagina is de zin die erna komt. Waternet zegt niet dat ze langskomen — ze zeggen: bel een loodgieter.

En verderop, voor het geval het elders in huis zit: “Hebt u op een andere plek in huis een lekkage? Bel dan een erkende loodgieter.”

Dat is geen afschuiven maar een correcte afbakening. De verdeling loopt bij drinkwater langs de watermeter, en de Rijksoverheid formuleert die grens zo: “De eigenaar van het gebouw moet loden leidingen vervangen vanaf de watermeter de woning in. Drinkwaterbedrijven moeten loden leidingen vervangen vanaf de watermeter naar de straat.”

Wat vóór de meter zit is dus van het waterbedrijf, wat erachter zit van de gebouweigenaar.

Waternet heeft wel een storingsnummer voor de eigen kant: 088 939 40 95, optie 1. Dat is het nummer voor een probleem aan hún leiding, niet voor een lek achter je meter.

Wij zeggen er eerlijk bij wat er níét op die pagina staat: waar de grens precies ligt en of er een regeling is voor water dat je kwijtraakt door een lek. Beide zijn opgezocht en beide worden er niet genoemd. Vraag dat na als het over een groot verlies gaat.

Wat een lek je kost, en waarom snelheid hier geld is

Dit is het duurste feit op deze pagina en bijna niemand kent het.

Een lek achter je watermeter loopt door op jouw verbruik. Waternet is daar duidelijk over: “Bel dan een loodgieter. Waternet is alleen verantwoordelijk voor waterleidingen buiten uw huis, tot en met de hoofdkraan en de watermeter.”

De vraag die dan opkomt is of je dat verlies kwijtgescholden krijgt. Sommige waterbedrijven in Nederland kennen daar een regeling voor. Waternet niet: “Nee, kwijtschelding aanvragen voor een drinkwaterrekening kan niet. U kunt wel een betalingsregeling aanvragen.”

En op de vraag waarom een jaarafrekening hoog uitvalt, noemt Waternet lekkage gewoon als een van de oorzaken — zonder er een regeling bij te vermelden.

Wij hebben er verder naar gezocht: de complete sitemap van waternet.nl telt 689 adressen, waarvan er precies drie het woord lek bevatten. Dat zijn de lekkagepagina zelf en twee nieuwsberichten over straatlekkages. Een lekkageregeling bestaat daar niet.

Daarom is die driehoekjestest geen weetje maar een gewoonte die geld bespaart. Een lek dat je een maand later ontdekt, heeft een maand doorgelopen — en die kubieke meters staan gewoon op je rekening.

Bij 89 procent appartement is een lek zelden alleen van jou

Dit is wat Amsterdam anders maakt dan elke andere plaats in ons werkgebied. 89 procent van de 486.769 woningen is een appartement — tegen 54 procent in Haarlem en 53 in Zaandam.

Dat verandert wat een lek betekent. In een eengezinswoning loopt water naar je eigen vloer. In een gestapelde woning loopt het naar de buren eronder, en dan zijn er meteen twee partijen met schade.

EN DE OORZAAK ZIT NIET ALTIJD WAAR HET WATER UITKOMT. Water volgt de weg van de minste weerstand: langs een leiding, over een balk, tot het ergens naar beneden kan. Het natte plafond van je onderbuurman kan een lek zijn in jouw badkamer, maar net zo goed in de woning ernaast of in een gemeenschappelijke stijgleiding.

WAT DAT PRAKTISCH BETEKENT. Meld het bij de VvE of de beheerder zodra er sprake is van schade bij een ander, ook als je denkt dat het jouw lek is. En laat de oorzaak vaststellen voordat er iemand gaat repareren — een reparatie op de verkeerde plek los je twee keer op.

Met 31 procent koopwoningen is bovendien ruim twee derde van de Amsterdamse voorraad huur. Huur je, dan is je verhuurder of corporatie de eerste die je belt, niet wij.

Waar het in Amsterdam meestal zit

191.050 Amsterdamse woningen zijn van voor 1945 — 38 procent, en in absolute aantallen vijf keer de complete vooroorlogse voorraad van Haarlem. Dat bepaalt wat we tegenkomen.

OVERGANGEN TUSSEN MATERIALEN. Bij opeenvolgende verbouwingen is er aangetakt met wat er op dat moment gangbaar was: koper op staal, kunststof op koper. Op die overgangen zit de zwakke plek, zeker waar verschillende metalen elkaar raken.

KNELKOPPELINGEN OP ONBEREIKBARE PLEKKEN. Onder vloeren, achter betimmering, in kokers. Ze houden jaren en dan opeens niet meer, en de schade is groter dan de reparatie omdat het lang onopgemerkt blijft.

LEIDINGEN DIE DOOR ANDERMANS WONING LOPEN. In opgedeelde herenhuizen is dat eerder regel dan uitzondering, en het is de reden dat een lek daar een gesprek met de buren wordt voordat het een klus wordt.

DOORVOEREN IN DE BADKAMER. Waar een leiding door een vloer of wand gaat, zit de afdichting. Dat is de plek die na twintig jaar loslaat, en het is bij gestapelde bouw de meest voorkomende oorzaak van schade bij de onderbuurman.

Wat je doet voordat je belt

Vier dingen die het onderzoek korter maken en die je zelf kunt doen.

DE DRIEHOEKJESTEST, zoals hierboven. Uitkomst noteren: draait hij, en hoe snel.

DE METERSTAND NOTEREN met tijd erbij, en een uur later opnieuw. Het verschil zegt hoeveel je kwijtraakt, en dat bepaalt de urgentie: een paar liter per uur is iets anders dan tientallen.

DE HOOFDKRAAN OPZOEKEN — nu, niet straks. In een Amsterdams appartement zit die soms in een kast op de gang of in een gemeenschappelijke ruimte, en dat wil je weten voordat het water loopt.

EN FOTO'S MAKEN van waar het vocht zichtbaar is, met datum. Bij schade bij een buur of een claim is een foto met datum meer waard dan een herinnering.

Zit het achter je watermeter, dan is het werk voor een loodgieter — dat is precies wat Waternet zelf schrijft. Zit het ervoor, dan is 088 939 40 95 het nummer.

Wat wij doen bij een lekkage in Amsterdam

Wij zoeken eerst en repareren daarna, en die volgorde is bij gestapelde bouw belangrijker dan waar dan ook.

OPSPOREN ZONDER SLOPEN is het uitgangspunt. Hakken en breken is het laatste redmiddel, niet het eerste — zeker in een pand waar de schade van het zoeken groter kan zijn dan die van het lek.

WAT WIJ NIET DOEN is werken aan de leiding vóór je watermeter; dat is Waternet. En bij een gemeenschappelijke stijgleiding is er een opdracht van de VvE nodig — bel gerust om te overleggen wat er waarschijnlijk speelt, dat kost niets en het helpt je in het gesprek met het bestuur.

Amsterdam-Noord ligt op vijf kilometer van onze standplaats in Landsmeer en is daarmee dichterbij dan de meeste plaatsen in ons eigen werkgebied. Het centrum is acht, Osdorp twaalf en Zuidoost veertien.

Bij een lek dat nú loopt hoor je aan de telefoon of het vandaag lukt. Is het antwoord nee, dan zeggen we dat meteen — bij water dat wegloopt is een halve dag wachten op een afwijzing het slechtste wat er is.